سنسورهای دما در مهندسی پزشکی( بیوسنسورها)

اندازه گیریهای متعددی در ارتباط با انرژی حرارتی سیستم بیولوژیک قابل انجام است.اینها شامل دما،هدایت گرمایی و تشعشع گرمایی هستند.از بین اینها، اندازه گیری دما به طور معمول انجام می شود. دما متغییری فیزیولوژیک است که کیلینیکی اهمیت دارد و یکی از 4 علامت حیاتی اساسی است که در تشخیص کلینیکی بیماران مورد استفاده واقع می شود.
سنسور، مهم ترین جزء یک سیستم اندازه گیری دما است. در واقع یک ابزار دقیق اندازه گیری دما، دمای سنسور را نشان می دهد از این رو، مشکل موجود در اندازه گیریهای پزشکی دما، نگهداشتن سنسور دما دردمای فیزیولوژیکی مورد اندازه گیری است. آسان ترین راه انجام این کار نگهداشتن سنسور دما در تماس مستقیم با ساختاری است که دمایش اندازه گیری می شود. با این حال، این به تنهایی کافی نیست چرا که سنسور دما ممکن است دمای بافت در تماس با خود را تغییر دهد. مثلاً، چنانچه سنسور در ابتدا دمای کمتری نسبت به بافت اندازه گیری شونده داشته باشد زمانی که در تماس مستقیم با آن بافت قرار می گیرد، گرما از بافت به سنسور دما جریان می یابد. اگر انرژی گرمایی هدایت شده به داخل بافت یا انرژی گرمایی تولید شده به روش های متابولیک در بافت، نتوانند جای آن گرما را بگیرند، قرار دادن سنسور دما در تماس مستقیم با بافت آن را سرد می کند و در نتیجه دما غلط قرائت می شود به این دلیل، جرم مٶثر گرمایی سنسور دما همواره باید بسیار کمتر از جرم مٶثر گرمایی بافت مورد اندازه گیری باشد. از این گذشته، مهم است که مقاومت گرمایی بین سنسور واقعی و بافت مورد اندازه گیری حتی الامکان کم باشد.

سنسورهای معمول دما که در ابزارهای دقیق مهندسی پزشکی مورد استفاده اند عبارتند از:

1- ترمیستور

 2- سنسورهای دمای مقاومت سیمی فلزی

3- ترموکوپل

4- نیمه هادی اتصالpn

5- مواد حساس به دما مانند کریستال های مایع که خواص فیزیکیشان را دما تغییر می دهد.

 از بین این موارد، ترمیستور معمول ترین سنسور دما در اندازه گیری مهندسی پزشکی است. این سنسور از اکسیدهای فلزی نیمه هادی تشکیل یافته است که به اندازه ها و اشکال فیزیکی متنوعی درآورده می شوند.

 این اشکال از ترمیستورهای قیطانی خیلی کوچک که کروی هستند و قطرهایی به کوچکی mm1 دارند، گرفته تا دیسک های مسطح بزرگی که دارای قطر چند سانتی متر است، تنوع دارند.الکترودها و سیم های رابط، تماس الکتریکی با ماده ترمیستور را فراهم می نمایند و مقاومت الکتریکی ترمیستور از طریق این تماس ها اندازه گیری می شود. مقاومت الکتریکی مواد نیمه هادی با افزایش دما کاهش می یابد. مواد ترمیستوری را طوری ساخته اند که تغییر در مقاومت در محدوده دمایی موردنظر به حداکثر برسد و در همان حال حد بالایی از پایداری الکتریکی داشته باشند تا از تغییرات مقاومت در اثر دیگر منابع، یا به طور ساده با کهنه شدن خود ماده، جلوگیری شود. رسیدن به چنین خواصی، ساده نیست و از این رو فرمولاسیون واقعی مواد مختلف ترمیستوری که توسط تولیدکنندگان مختلف مورد استفاده قرار می گیرد و همچنین فرایندی که جهت پایدار نمودن خواص الکتریکی آنها استفاده می شود به دقت سرّی نگه داشته می شوند.

دماسنج الکترونیکی کلینیکی مثالی از یک ابزار دقیق اندازه گیری دما مبتنی بر ترمیستور است. سنسور این ابزار دقیق از یک پروب تشکیل شده که یک ترمیستور دارد. طراحی این پروب، عامل مهمی در عملکرد کل ابزار است. جرم پروب و ترمیستور باید کم باشد تا پاسخ زمانی سریعی بدهد، در عین اینکه پروب باید محکم باشد تا قدرت تحمل استفاده مکرر را داشته باشد. بنابراین یک ترکیب مهندسی ضروری است چرا که این دو نیازمندی معمولاً با هم مخالف هستند. از این گذشته، چنانچه ابزار دقیق برای افراد مختلف بکار رود، تمیز کردن و استریلیزه نمودن پروب بعد از هر بار استفاده عملی نیست. پس یک پوشش حفاظتی استریلیزه و یکبار مصرف پروب را می پوشاند که برای استفاده هر بیمار عوض می شود. همچنین این پوشش باید جرم گرمایی کم و هدایت گرمایی بالا داشته باشد تا از خراب شدن پاسخ زمانی ابزار جلوگیری نماید. همچنین باید محکم باشد تا گسیختگی که عملکرد آن را از بین می برد روی پروب قرار گیرد.

هدف مدار الکترونیک پردازش سیگنال در این ابزار دقیق تبدیل مقاومت الکتریکی ترمیستور به ولتاژ مرتبط با دمای آن و آماده سازی این ولتاژ برای وسیله قرائت که معمولاً یک صفحه دیجیتالی نمایش دهنده دما است، می باشد. یک مدار پل و تستون نامتعادل که یک ضلع آن را ترمیستور تشکیل می دهد، این هدف را محقق می کند. چنانچه چنانچه پل به طور مناسب طراحی گردد، غیرخطی بودن ولتاژ خروجی پل و تستون به عنوان تابعی از مقاومت می تواند غیرخطی بودن ترمیستور را در یک محدوده دمایی معین(حداکثر تا 40 درجه سانتی گراد) جبران کند، طوری که ولتاژ خروجی پل رابطه خطی با دما داشته باشد. بقیه مدار الکترونیکی باید این سیگنال را طوری مقیاس دهی کند که خروجی دستگاه عدد صحیح را که با دمای مورد اندازه گیری مطابق است نشان دهد.

کارایی دیگری که در بعضی دماسنجهای الکترونیکی هست، مداری است که نشان می دهد چه زمان سنسور دما به تعادل رسیده است تا دما خوانده شود. چنین مداری هر ثانیه دما را بررسی می کند و قرائت نهایی را با چند تای قبلی مقایسه می کند. اگر اختلافها کمتر از 1/0 سانتی گراد باشد، دما ثابت درنظر گرفته می شود و به اپراتور گفته می شود که می تواند دما را بخواند، این کار معمولاً با یک بوق کوتاه انجام می شود.
دیگر ابزارهای دقیق دما که قبلاً ذکر شد همگی براساس همین نوع ابزار دقیق هستند، چون اندازه گیری رسانایی گرمایی، شار گرمایی و تشعشع شامل انجام اندازه گیری اهی دمایی است. این سیگنال را طوری پردازش می کنند که کمیت موردنظر را براساس طرح سنسور ارائه دهد.

خطاهای اندازه گیری:

منابع مختلفی می تواند برای ایجاد خطا در حین اندازه گیری دما وجود داشته باشد که برخی از خطاهای مهم توضیح داده می شود.

خطا های تنظیم :

خطاهای تنظیم در اثر خطاهای انحراف و خطای خطی پدید می آید .این خطاها در اثر چرخه های طولانی حرارتی ایجاد می شود و معمولا سازندگان توصیه می کنند که ابزار اندازه گیری را هر چند وقت یک بار تنظیم کنید . در زمان تعویض حسگراز همان نوع حتما باید عمل تنظیم مجددا صورت پذیرد. RTD ها دقیقترین و پایدار ترین حسگرها هستند.

ایجاد حرارت در اثر عمل حس گر :

RTD ها ترمیستورها و حس گرهای نیمه هادی برای خواندن خارجی نیاز به منبع تغذیه خارجی دارند. این منبع می تواند سبب گرم شدن حسگرو در عمل خواندن خطا ایجاد کند.

اغتشاش الکتریکی :

اغتشاش الکتریکی ( noise ) سبب ایجاد خطا در اندازه گیری می شود . ترموکوپل ها ولتاژ بسیار پایینی تولید می کنند و به همین دلیل اغتشاش می تواند به راحتی بر اندازه گیری انها اثر بگذارد . با استفاده از فیلترهای پایین گذر دور نگه داشتن حسگر ها و سیم ها از ابزار های الکتریکی می توان این مقدار را به حداقل رساند.

فشار مکانیکی:

برخی حسگر ها مثل RTD ها به فشار مکانیکی حساس هستند و وقتی در معرض فشار قرار می گیرند خروجی های نادرست ایجاد می کنند . با اجتناب از تغیر فرم حسگر استفاده نکردن از مواد چسبنده برای اتصال ثابت حسگرو استفاده از ترموکوپل که حساسیت کمتری نسبت به فشار مکانیکی دارند

ویژگی های اندازه گیرها

ویژگی های اندازه گیرها :

یک اندازه گیر خوب باید دارای ویژگی های متعددی باشد :

حوزه ی اندازه گیری (Range): محدوده ای از دامنه ی تغییرات کمیت مورد اندازه گیری است ، که اندازه گیر قدر به اندازه گیری آن می باشد.

صفر اندازه گیری (Zero): معمولا نقطه ی مشخصی را در حوزه ی اندازه گیری به عنوان نقطه ی صفر در نظر می گیرند. در نقطه ی صفر ، لزوما خروجی اندازه گیر صفر نمی باشد و ممکن است دارای مقدار باشد.

انحراف صفر (Zero Drift): اندازه ی خروجی در نقطه ی صفر ممکن است با گذشت زمان یا دیگر عوامل تغییر کند ، این پدیده را پدیده ی انحراف صفر می گوییم.

حساسیت (Sensitivity): حساسیت یک اندازه گیر عبارت است از تغییرات خروجی اندازه گیر به واحد تغییرات در کمیت مورد اندازه گیری.

حد تفکیک (Resolution): حد تفکیک عبارت است از کوچکترین اندازه تغییرات کمیت مورد اندازه گیر ، اندازه گیری شود.

پاسخ دهی (Response): در عمل اندازه گیر ها دارای ثابت زمانی و بعضا تاخیر خالص می باشند. ثابت زمانی عنصر اندازه گیر باید از کوچکترین ثابت زمانی موجود در حلقه ی کنترل بسیار کوچکتر باشد.

خطی بودن (Linearity): اگر شیب مشخصه ی ورودی_خروجی اندازه گیر ثابت باشد ، یک اندازه گیر مطلوب خواهیم داشت. گاهی اوقات بهترین خطی که مشخطه ی اندازه گیر را بیان می کند ، به عنوان مشخصه ی اندازه گیر در نظر گرفته می شود.

پسماند (Hysteresis): هیسترزیس نوعی رفتار غیر خطی در اندازه گیر ها می باشد که مشخصه ی اندازه گیر در مسیر افزایش ورودی با مشخصه ی اندازه گیر در مسیر کاهش ورودی تفاوت دارد.

دقت (Accuracy): تطابق مقدار اندازه گیری شده با مقدار واقعی کمیت مورد اندازه گیری است.

تکرار پذیری (Repeatability): تکرار پذیری در اندازه گیر ها ویژگی مهمی است و به معنی نتیجه ی یکسان در اندازه گیری یک کمیت در شرایط ثابت است.

یک نکته ی مهم در باره ی مقایسه ی تکرار پذیری و دقت این است که یک اندازه گیر تکرار پذیر و غیر دقیق را می توان به راحتی اصلاح کرد ، اما یک اندازه گیر غیر تکرار پذیر هر چند هم دقت بیشتری داشته باشد ، به دلیل تغییرات رفتار ، مشکلاتی را به وجود خواهد آورد.

خودرو

 بیست توصیه مهم در مورد کاهش مصرف سوخت  

---

سیستم تعلیق 

---

بازدیدهای دوره ای اتومبیل 

---

فرمان 

---

ضد یخ مورد نیاز برای سیستم خنک کننده انواع خودرو 

---

مراقبت های سیستم روغن کاری  

---

عوارض زیاد بودن روغن موتور 

---

بیل گیتس و جنرال موتورز 

---

خودروهای ضد مرگ  

کسب در آمد با oxinads

یکی از معروفترین و پر طرفدارترین سیستم های تبلیغاتی  و بازاریابی ایرانی است که با سیستم کلیکی و زیر مجموعه گیری کار می کند .

روش کار به شرح زیر است:

 وارد سایت  بشید.

مشخصاتتون رو وارد کنید و ثبت نام کنید.

وارد قسمت کد های گرافیکی بشید و هر کدام از بنر هایی که دوست دارید رو انتخاب کنید و کدش رو توی وبلاگتون (در قسمت ویرایش قالب ) قرار بدید.

کد های متنی را هم از بخش کدهای متنی که توی ستون سمت راست صفحه  هست . بردارید و مثل قبل در وبلاگتون قرار بدید .

حالا به ازای هر کلیک که روی بنر های توی سایتتون بشه حداکثر تا 800 ریال می ره توی حسابتون .

اگر کسی رو هم معرفی کنید علاوه بر پورسانت شرکت به ازای هر کلیکی که روی بنر های زیر مجموعه هاتون می شه 50 ریال به حسابتون میره.

همچنین مسابقه هم داره . بسته به کلیک هایی که روی وبلاگتون می شه و فعالیتتون به شما امتیاز داده می شود . که در صورت برنده شدن مبلغ جایزه به حسابتون واریز می شه.

 ابزار های جالب و دیدنی  داره که توی قسمت ابزار وبمستر ها هست.

 کار با oxinads  خیلی راحته .وقتی وارد سایت شدید . توضیحات و راهنمایی های کامل رو خود سایت می ده. 

ثبت نام کنید

کسب در آمد با iranmc

Iranmc  هم یک سیستم  فروشگاهی است که ما باید برای فروش محصولاتش تبلیغ کنیم و پورسانت های آن خیلی زیاده حتی گاهی تا 80 یا 70 درصد کل قیمت محصول .که این درصد زیاد پورسانت به خاطر رقابت فروشگاه ها با هم هست .

یکی از مزیت های iranmc  این هست که محدودیتی در روش های تبلیغات و بازاریابی نیست شما با هر روشی که دوست دارید حتی با بازاریابی رودرروی اشخاص و بدون استفاده از سایت وایمیل و.... می توانید کسب در آمد کنید.

وقتی که ثبت نام کردید و وارد iranmc  شدید ، با دریافت یک کد ساده می توانید وبلا گتون رو به یک سایت فروشگاهی تبدیل کنید. 

 ثبت نام کنید  

iranmc  

توضیحات کامل تر در ادامه مطلب

سیستم بازاریابی ydc

اگر محصولات و خدمات این شرکت ایرانی توسط شما به فروش برسد ، مبلغ پورسانت به حساب شما واریز می شود.

برای کار با ydc هیچ محدودیتی در انتخاب روش بازاریابی ندارید.شما می توانید با معرفی ydc از طریق وبلاگ ،ایمیل یا حتی به صورت رودررو با اشخاص یا هر روشی که دوست دارید کسب در آمد کنید .

یکی از نکات جالب راجع به این سایت :

حداقل پرداخت ندارد . یعنی اگر حتی 1000 تومان داشته باشید پول به حساب شما واریز می گردد .

با استفاده از زیر مجموعه گیری و معرفی اشخاص به سایت هم می توانید پورسانت از سایت بگیرید.

و همچنین در صدی از پورسانتی که زیر مجموعه هاتون به دست می آورند به شما می رسه .

کار با ydc خیلی راحته تمام توضیحات رو خود سایت می ده. 

ثبت نام کنید

Ydc

ثروتمندترین مرد ایرانی

پی یر امید یار(pierre omidyar) 

پی یر امید یار در سال 1967 متولد شد. پدر او ایرانی الاصل و فارغ التحصیل رشته پزشکی و مادر او که تبعه فرانسه است از رشته زبان شناسی دانشگاه سوربون فارغ التحصیل شده است. آنها زمانی که (پی یر) تنها شش سال داشت ایران را به قصد یافتن مکان بهتری برای تحصیل فرزندانشان ترک کردند.
پی یر علاقه زیادی به کامپیوتر داشت. در زمانی که در واشنگتن در کلاس هفتم تحصیل می کرد مدام از کلاس های ورزشی فراری بود. به سراغ کمدی می رفت که معلم علوم یک رادیو ارزان قیمت در آن گذاشته بود و وقتی که همکلاسی او مشغول بازی بودند، او در حال گوش دادن به برنامه آموزش کامپیوتر بیسیک بود.
به خاطر موقعیت کاری مادرش کلاس هشتم و نهم را در هاوایی گذراند. وقتی پی یر به واشنگتن برگشت مقطع Apple II را به پایان رساند و در برنامه پاسکال شرکت نمود. پی یر اولین درآمدش را با استفاده از مهارتش در کار با کامپیوتر و با فهرست کردن کارت های کتابخانه مدرسه اش به ازای 6 دلار در هر ساعت به دست آورد.
در مورد دوران تحصیلش می گوید: «من شاگرد خجالتی و ناموفقی در دبیرستان بودم». امید یار در اواسط 1980 وارد دانشگاه تافتز در نزدیکی بوستون شد. در این زمان جهان در شرف انفجار تکنولوژی بود و او مشتاقانه در رشته کامپیوتر تحصیل می کرد.
پی یر به برنامه Apple علاقه زیادی داشت. این برنامه در آن زمان اهمیت زیادی داشت ولی بعد از مدتی اهمیت خود را از دست داد و برنامه PC در کارگاه کامپیوتری تافتز رواج پیدا کرد. امیدیار برای اعتراض به این روند از کارگاه تافتز بیرون آمد و به تنهایی شروع به کار با کامپیوتر کرد. سرانجام اولین برنامه اش را با نام Mac نوشت 

در سال سوم دانشگاه او تصمیم گرفت در تابستان بعنوان یک برنامه ریز Macintosh کار کند. او به جستجوی آگهی هایی در «مک ولد» می پرداخت و برنامه هایی به شرکت هایی که از این سیستم استفاده می کردندد می نوشت و به همراه آن یک نمونه کاری از برنامه اش را می فرستاد.
در تابستان برای کارآموزی وارد شرکت طراحی اطلاعات ابتکاری شد. این شرکت یکی از اولین شرکت های برنامه سازی بود که به استفاده کنندگان برنامه مک این امکان را می داد که تصورات خود را در کامپیوترهایشان به تصویر بکشند.
این کارآموزی برای امیدیار به کار تمام وقت تبدیل شد و برای کار در این شرکت مجبور شد ترم پائیز را به دانشگاه نرود. او به خوبی خود را با شرایط شرکت وفق داد.
پی یر از نظر سیاسی یک آزادیخواه بود و به فلسفه و علوم ناشناخته و جدید علاقه خاصی داشت. در ترم جدید او دانشگاه تافتز را رها کرد و در دانشگاه بر کلی کالیفرنیا به ادامه تحصیل پرداخت. بعد از آنکه کار در شرکت طراحی اطلاعات ابتکاری را رها کرد در شرکت «کلاریس» شروع به کار نمود. این شرکت مکمل Apple بود که نرم افزار مورد استفاده مصرف کنندگان را توسعه می داد. بعد از مدتی این شرکت نیز بصورت مستقل از شرکت Apple شروع به کار نمود و این تغییرات باعث اخراج بسیاری از کارکنان و از جمله «امیدیار» شد.

امیدیار بدون آنکه از تلاش و کوشش برای رسیدن به آرزوهایش دست بردارد با جسارت تمام دوباره شروع به ار نمود و در سال 1991 به همراه دوستان و همکاران اخراجی اش از شرکت «کلاریس» گروهی را تشکیل داد و شرکتی را با نام شرکت توسعه Ink تأسیس کرد. این شرکت در حال تولید نرم افزاری بود که به نظر می رسید بزرگترین تحول در تکنولوژی آن زمان باشد. این نرم افزار قلمی برای نوشتن در کامپیوتر بود. عقیده گروه آن بود که مصرف کنندگان باید صفحه کلیدها را رها کنند و از یک قلم برای نوشتن استفاده نمایند.
پی یر امیدوار بود که در تولید این نرم افزار موفق شود اما پس از یکسال و نیم تلاش، آنها متوجه شدند که این وسیله برای موفقیت احتیاج به زمان بیشتری دارد و به این ترتیب زحمات شبانه روزی امیدیار و دوستانش بی نتیجه ماند.
پس از این عقب نشینی شرکت شروع به کار تازه ای نمود. آن ها برنامه های نرم افزاری را برای تجارت الکترونیک فراهم می کردند. به نظر می رسید این کار آینده بهتری داشته باشد.
شرکت با نام جدید eshop شروع به کار کرد. این شرکت در اصل یک شرکت خرده فروش الکترونیکی بود. eshop در حال وارد شدن به دنیای اینترنت بود ولی نه با آن سرعتی که امیدیار خواهان آن بود. هرچند که شرکت معتقد به انجام تجارت الکترونیکی در شبکه های انحصاری بود ولی آنچه به اجرا در می آمد متفاوت از یک کار اینترنتی واقعی بود.

در سال 1994 امیدیار شرکت eshop را ترک کرد. او به دنبال کاری بود که با اینترنت سر و کار داشته و بیشتر در ارتباط مستقیم با مردم باشد. امید یار اعتبار کلانی در شرکت eshop داشت. دو سال بعد مایکرو سافت این شرکت را خریداری نمود و ارزش سهامی را که امیدیار از این شرکت دریافت کرد باعث شد تا او قبل از اینکه به سی سالگی برسد میلیونر شود.
کار بعدی امیدیار او را بیشتر در معرض کار با اینترنت قرار داد و این همان چیزی بود که او سالها به دنبالش بود. او به اداره توسعه ارتباطات در General Magic پیوست که یک شرکت جنجالی و پیشگام در صنعت ارتباطات و تلفن های همراه بود.
General Magic که در سال 1990 به وسیله گروهی از افراد با سابقه و با تجربه شرکت Apple شروع به کار کرده بود در تلاش بود که از Apple در جهت برنامه پست مکینتاش استفاده کند. برای این کار نسل جدیدی از کامپیوترهای ارتباطی Apple در اندازه کوچک ساخته شده که با تلفن و فکس کار می کرد.
در این کار جدید نیز امیدیار در ارتباط با مردم بود، کار او کمک به گروه توسعه دهندگان و برنامه سازان خارج از شرکت، در نوشتن نرم افزار بود. در تابستان 1995، «پام و سلی» همسر امیدیار که در خانه انواع بیسکویت درست می کرد و می فروخت به همسرش گفت از زمانی که آن ها از بوستون به دره سیلیکون آمده اند، در یافتن کسی که با او خرید و فروش نماید دچار مشکل شده است. در این موقع امیدیار به فکر استفاده از اینترنت برای حل این مشکل همسرش افتاد. او شروع به نوشتن برنامه ای کرد که بعدها به ebay شهرت یافت.
راه حل امیدیار یک حراج کامپیوتری بود. او هرگز خودش در حراج شرکت نکرده بود و اطلاع زیادی در مورد چگونگی حراج نداشت، تنها عقیده داشت که حراج یک شیوه بازاریابی جالب است که مسلماً قیمتی عادلانه و درست برای سهام و یا هر چیزی که هر فرد بخواهد بفروشد، تعیین کند.

امیدیار به مشتریانش پیشنهاد کرد به جای آنکه بر روی کالاهایشان آگهی فروش بچسباند و منتظر خریدار بمانند آن را جهت فروش برای او پست کنند و حداقل قیمت آن را مشخص نمائید و اگر بیشتر از یک نفر برای کالای آنها مشتری پیدا شد، آنها بر سر قیمت با هم مبارزه می کنند. هر کسی که قیمت بیشتری پیشنهاد کرد او صاحب آن کالا می شود و فروشنده هم پول خود را در روز معینی دریافت می کند.
درست در روز «کارگر» امیدیار سایت حراج را افتتاح کرد. این سایت چیز زیادی برای دیدن نداشت اما صفحه سیاه و آبی آن جذاب بود، زمانی که شبکه حراج شروع به کار کرد، امیدیار 3 صفحه خانگی دیگر نیز در ebay.com ایجاد نمود.
در پایان سال 1995 بود که با بالا رفتن هزینه ها، امیدیار تصمیم گرفت درصدی از قیمت نهایی فروش را بردارد. این نرخ شامل 5 درصد قیمت فروش برای کالاهای زیر 25 دلار و 5/2 درصد برای کالاهای بالای 25 دلار بود.
اعتماد به این سایت روز به روز افزایش می یافت. فرستادن کالاها حتی قبل از دریافت پول نیز عادی شده بود. اکنون پس از گذشت چند سال از راه اندازی این سایت، روز به روز بر پیشرفت ها و موفقیت های ebay و امیدیار حتی خارج از مرزهای آمریکا افزوده می شود تا جائیکه این سایت به یکی از مشهورترین و پرطرفدارترین سایت های اینترنتی در طول سال های اخیر تبدیل گشت.

منبع : http://www.tehranema.net 

---

اصول و نحوه کاربرد سموم در خاک

اصول و نحوه کاربرد سموم در خاک
محمدرضا نعمت اللهی ، عضو هیات علمی بخش تحقیقات آفات و بیماریهای گیاهی
صادق جلالی ، عضو هیات علمی بخش تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی

 
مقدمه
کاربرد مواد شیمیایی مختلف ، از جمله سموم یا آفتکش ها (pesticides ) در خاک مزایای زیادی دارد . از جمله این مزایا می توان به دوام بیشتر ، حفاظت در برابر اشعه ماوراء بنفش ، کاربرد سریع ، هزینه کارگری کم ، تاثیر زیست محیطی مناسب و امکان هدف قرار دادن یک منطقه خاص اشاره کرد . در مقابل ، کاربرد سموم در خاک مستلزم این است که آن ماده دارای خواص فیزیکی شیمیایی خاصی باشد ، بنابراین تعداد معدودی از سموم برای مصرف در خاک مناسب هستند . علاوه بر این ، کاربرد سموم در خاک به تکنیک خاص و زمانبندی مصرف نیاز دارد . این موارد تحت تاثیر روابط خاک و آب ( Soil-water relation ) ، مجموعه خاک - گیاه - هوا ( Soil-plant-atmosphere continuum ) و نحوه حرکت سموم همراه آب موجود در خاک قرار دارند . مقدار مورد نیاز سم بستگی به هدف کاربرد آن دارد .
به طور کلی سموم به دو منظور در خاک مصرف می شوند :
الف ) تیمار خاک ، که جهت کنترل علف های هرز ، آفات و بیماریهای خاکزاد انجام می گیرد .
ب ) تیمار محصول ، که سم جذب ریشه ها می شود و این مواد به طور سیستمیک گیاهان را در برابر آفات و بیماریهای هوازاد ( روی اندام های هوایی ) حفاظت می نماید .
 
این دو رهیافت دارای خواص مشترک و اختلافاتی می باشند . تجهیزات لازم در هر دو مشابه است ، اما زمانبندی مصرف سم در آنها متفاوت است . غالباً کاربرد سموم در خاک یک تیمار پیشگیری است که عملاً محصول را از خطرات بالقوه ، یعنی آفات و بیماریهای که ممکن است محصول را تهدید نماید ، حفاظت می کند . در این مورد شرایط اقلیمی و عوامل کنترل کننده رشد و نمو آفت ، بیماری و یا علف هرز با کارایی سم مورد استفاده تداخل پیدا می کند . بنابراین شناخت عوامل موثر بر کاربرد سموم در خاک در خصوص تصمیم گیری برای مصرف این مواد ضروری است . در اینجا به اختصار در مورد روابط خاک - آب - گیاه بحث می شود .
 
 
روابط بین خاک ، آب و گیاه
خاک از ذرات جامد سنگ های کوچک ، ذرات معدنی و مواد آلی تشکیل شده است . نسبت ذرات با اندازه های مختلف بافت ( Texture ) خاک را تعیین می نماید . فضای خالی بین ذرات خاک تخلخل یا خلل و فرج خاک (  Soil voids ) نامیده می شود که اساساً شامل حفرات (Pores ) می باشد . وقتی خاک به نقطه اشباع (Saturation point  ) می رسد همه خلل و فرج خاک با آب پر می شوند . این حالت پس از بارندگی سنگین یا بارندگی طولانی و یا آبیاری اضافی (Overirrigation  ) مزارع رخ می دهد . گیاهان می توانند آب موجود در حفرات کوچک با اندازه قطر بین ۶۰ تا ۲/. میکرومتر را جذب نمایند . آب موجود در این حفرات را در اصطلاح آب در دسترس گیاه (Plant available ) می نامند . زمانی که همراه این حفرات از آب تخلیه شوند ، خاک به نقطه پژمردگی دائم (Permanent wilting point )رسیده است . مقدار آب در دسترس گیاه اساساً به بافت خاک بستگی دارد . خاک های شنی که نسبت بالایی از ذرات درشت دارند اساساً حفرات بزرگی را می سازند ، درحالیکه خاک های رسی با داشتن نسبت بالایی از ذرات کوچک اساساً حفرات کوچک و ریز را می سازند . نتیجه اینکه خاک های شنی اشباع مقدار زیادی از آب را به واسطه زهکشی از دست می دهند ، زیرا که بالغ بر ۲۹ درصد حجم کل این خاک از حفرات درشت تشکیل شده است ( شکل ۲ ) .

شکل ۲ - میزان تخلخل در سه نوع خاک و ظرفیت نگهداری آب در هر کدام
 
در مقابل در خاک های رسی فقط ۶ درصد حجم کل خاک از حفرات درشت تشکیل شده است اما ۲۲ درصد آن از حفرات ریز درست شده است . در مجموع بهترین شرایط برای رشد گیاه در خاک های لومی که ۲۹ درصد آن را حفرات کوچک تشکیل می دهد وجود دارد .
به هر حال در خاک خشک امکان ندارد تمام آب در دسترس گیاه ، بدون آنکه گیاه دچار تنش خشکی شود ، جذب گیاه گردد . در این حالت وقتی رطوبت خاک به نقطه پژمردگی دائم برسد ممکن است باعث مرگ گیاه گردد . مقداری از آب در دسترس گیاه که می تواند بدون ایجاد هر نوع تنش خشکی توسط گیاه جذب شود در اصطلاح آب در دسترس سهل الوصول (Read- ily available water  ) نامیده می شود . این آب با حفرات با قطر بین ۶۰ تا ۵/۱ میکرومتر جای دارد .

شکل ۳ - نحوه آزاد سازی آب در سه نوع مختلف خاک (FC = ظرفیت مزرعه ، PWP = نقطه پژمردگی دائم ،AW = آب در دسترس ، RAW = آب در دسترس سهل الوصول )
 
 
 
زمانبندی کاربرد سموم در خاک
بر اساس روابط بین خاک ، آب و گیاه ، سموم را بایستی زمانی در خاک مصرف نمود که رطوبت خاک در محدوده آب در دسترس سهل الوصول باشد . در واقع در خاک های اشباع ممکن است سم شسته شده و از دست برود و در خاک های خشک هم ممکن است سم به حالت محلول در نیاید . البته در محدوده آب در دسترس سهل الوصول زمانبندی کاربرد سم به حلالیت آن در آب و همچنین به هدف مورد نظر بستگی دارد .بنابراین : موادی که حلالیت در آب بیشتری دارند ، در محدوده رطوبتی پایین و موادی که حلالیت در آب کمتری دارند در محدوده رطوبتی بالا تاثیر بهتری می گذارند . البته به طور کلی مواد دارای حلالیت بالا در طیف وسیعی از رطوبت می توانند تاثیر مناسب داشته باشند .
زمانبندی کاربرد سموم در طی روز ، در صورتی که سم قبل از کاشت یا در زمان کاشت مصرف شود ، تاثیری ندارد .در صورتی که سم پس از کاشت مصرف شود دو حالت وجود دارد :
در صورتی که کاربرد سم در خاک علیه آفات و بیماریهای هوازاد گیاه باشد ، کاربرد آن بایستی در زمان صبح انجام شود . این امر جذب موثر سم توسط گیاه را تضمین می کند ، زیرا که نرخ فتوسنتز در اواخر صبح و ابتدای بعدازظهر بالا است و این به تبخیر زیاد و جریان آب در گیاه به خاطر باز بودن روزنه ها منجر می شود .
در صورتی که کاربرد سم در خاک علیه آفات و بیماریهای خاکزاد باشد یا جهت کنترل علف های هرز در مزرعه باشد ، کاربرد آن بایستی در عصر انجام شود . کاربرد سم در هنگام عصر اجازه می دهد در طی شب و قبل از اینکه جریان مستقیم مواد به سمت ریشه ها در صبح آغاز شود ، تا حدودی رسوب غیرمستقیم آن در خاک رخ می دهد .
 
نحوه کاربرد سموم در خاک
کاربرد سموم در خاک به روش های مختلفی انجام می گیرد :
الف ) قبل از کاشت (Pre- plant ) : که به دو صورت تیمار پخش گسترده (Broadcast ) و یا تیمار نواری (Banded ) استفاده می شود .
ب) در زمان گیاهچه ای قبل از نشاء کاری (Seedling pre- transplanting ) : که به دو صورت فروبردن سینی نشاء در محلول سم (Seedling tray dip ) و یا سمپاشی روی نشاءها (Seedling spary ) انجام می گیرد .
ج) در هنگام کاشت بذر(At seeding ) : که به صورت تیمار نواری در شیار بذر(Into seed - furrow ) اعمال می گردد .
د) در زمان نشاءکاری (Transplanting ) یا پس از کاشت (Post - planting ) : که به دو صورت تیمار تک تک گیاهان (Individual plant ) و یا مصرف سم همراه با آب آبیاری است که اصطلاحاً سم آبیاری یا Chemigation نامیده می شود .
تیمار تک تک گیاهان به دو روش مصرف یا پاشیدن گرانول (Granule ) و یا ریختن محلول سم در پای گیاه (Drench ) انجام می گیرد .
در این قسمت به تفضیل در مورد هر یک از روش های کاربرد سموم در خاک بحث می شود .
 
الف ) تیمار خاک قبل از کاشت
تیمارهای قبل از کاشت علیه آفات و بیماریهای خاکزاد از جمله قارچ ها ، نماتدها و همچنین علف های هرز انجام می گیرد .این کار معمولاً به صورت ضدعفونی با تدخین ( ( Fumigationخاک انجام می گیرد . ترکیبات تدخین کننده خاک (Soil fumigant ) معمولاً فرار هستند و خواص ترکیبات مدرن را ندارند ، اما انتظار می رود که در آینده ترکیبات تدخین کننده جدیدی ارائه شوند که غیر فرار باشند .ترکیبات تدخین کننده خاک بسته به هدف کاربرد و خواص فیزیکی شیمیایی آنها ، به صورت مایع یا گرانول فرموله (بسته بندی ) می شوند . روش پخش گسترده و یا نواری سم : تیمارخاک قبل از کاشت به دو صورت انجام می گیرد : پخش گسترده سم ، که کل سطح مزرعه تیمار می گردد و یا پخش نواری سم ، که بستر کاشت یا منطقه ریشه (Rhizospher ) گیاهی که در آینده قرار است کاشته شود تیمار می گردد .
سمومی که فرمولاسیون مایع دارند را می توان به هر دو صورت پخش گسترده و یا پخش نواری استفاده کرد ، اما سموم گرانول را می توان در مزارع بزرگ به وسیله دستگاههای پخش گرانول (Spreader ) یا در مزارع کوچک با دست پخش کرد . به منظور توزیع یکنواخت گرانول ، باید در هر متر مربع بیش از ۳ تا ۵ گرم آن مصرف شود . چنانچه لازم است دز مصرف (Dose ) گرانول کمتر باشد ، بایستی گرانول ها را با یک ماده مناسب خنثی مخلوط کرد تا به تراکم مطلوب برسد . معمولاً گرانول ها را در منطقه ریشه گیاهی که قرار است کشت شود ، یعنی عمق ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری خاک قرار می دهند و سپس آنها را با استفاده از روتیواتور و یا دیسک با خاک مخلوط می نمایند .
برای تاثیر بهتر سم ، رطوبت خاک در زمان مصرف سم باید در حد ظرفیت مزرعه باشد . کاربرد سموم در خاک خشک چندان موثر نیست ، زیرا که مقادیر زیادی از سم حل نشده باقی مانده و همچنین تاثیر یا کارایی آنها کم خواهد شد . از سوی دیگر کاربرد آنها در خاک اشباع ممکن است باعث شود سم از منطقه ریشه خارج و احتمالاً آبشویی گردد . بدین ترتیب بهتر است در خاک های خیس ، قبل از کاربرد سم ۲ تا ۳ روز فرصت داده شود تا خاک خشک شود . همچنین در خاک های خشک قبل از کاربرد سم بهتر است آبیاری انجام شود .
در گذشته ضدعفونی خاک با استفاده از ترکیبات زنده کش (Biocides ) انجام می گرفت که به دلیل گیاهسوزی باعث خسارت محصول می گردید . به منظور اجتناب از گیاهسوزی باید این نوع ترکیبات قبل از کاشت گیاه استفاده شوند . در حال حاضر ترکیبات جدید تری به بازار ارائه شده اند که اختصاصی تر می باشند و مشکل گیاهسوزی کمتری دارند ، هر چند هنوز برخی از علف کش ها مشکل گیاهسوزی دارند . بنابراین می توان این نوع ترکیبات جدید را قبل از کاشت ، در زمان کاشت یا در صورت لزوم حتی پس از کاشت نیز مصرف نمود .
 
ب) تیمار خاک قبل از نشاءکاری
تیمار خاک قبل از نشاءکاری به دو صورت انجام می گیرد : فرو بردن سینی نشاء در محلول سم و سمپاشی روی گیاهچه ها.
 فروبردن سینی نشاء در محلول سم : در این حالت گیاهچه های موجود در سینی نشاء را یک تا دو روز قبل از نشاء کاری در محلول سم فرو می برند . جهت حصول اطمینان از اینکه محلول سم در حد مناسب جذب گیاه خواهد شود ، بایستی خاک بستر نشاء ها خشک باشد و سینی ها باید حداقل ۱۰ تا ۲۰ ثانیه در محلول قرار داشته باشند . در این روش می توان از ترکیبات سیستمیک برای حفاظت اندامهای هوایی گیاه در برابر آفات و بیماریها استفاده نمود . همچنین از این روش می توان برای حفاظت ریشه گیاه در مقابل آفات خاکزی مانند نماتدها استفاده نمود .
 
مثال : ضدعفونی گیاهچه های طالبی
برای نشاء محصول با تراکم حدود ۲۲۰۰۰ بوته در هکتار ، ۱۳۶ سینی نشاء (۱۶۲ گیاهچه در هر سینی ) لازم است . مراحل کالیبراسیون و مصرف سم به شرح زیر می باشد .
ابتدا یک فویل پلاستیکی را در یک چارچوب با ارتفاع در زیر سینی قرار دهید به طوریکه ابعاد فویل کمی بزرگتر از اندازه سینی باشد .
برای اندازه گیری مقدار جذب محلول سم ۱۰۰۰ میلی لیتر آب را روی فویل پلاستیکی درون چارچوب بریزید . سپس سینی نشاء را برای ۱۰ تا ۲۰ ثانیه در آن فرو ببرید . مقدار حجم آب باقی مانده روی فویل را محاسبه کنید . اگر ۴۰۰ میلی لیتر آب روی فویل باقی مانده باشد حجم آب جذب شده برای هر سینی ۶۰۰ میلی لیتر خواهد بود .
مقدار مورد نیاز سم برای هر سینی را محاسبه کنید : مثلاً اگر دز توصیه شده سم ۴۰۰ گرم در هکتار باشد . معادل ۴۰۰ گرم برای ۱۳۶ سینی خواهد بود و بنابراین برای هر سینی ۳ گرم سم لازم است .
محلول سم را آماده نمایید : مثلاً وقتی برای هر سینی ۶۰۰ میلی لیتر محلول سم لازم باشد ، پس برای ۱۳۶ سینی ۸۱۶۰۰ میلی لیتر محلول سم یا آب همراه با ۴۰۰ گرم سم لازم است .
هر سینی را  برای ۱۰ تا ۲۰ ثانیه ، یک روز قبل از نشاء کاری در محلول سم فرو ببرید .
 
 روش سمپاشی گیاهچه ها : در این روش به منظور اطمینان از سرریز شدن سم در خاک ، بایستی سم در آب کافی حل شده باشد . محلول سم را ۱ تا ۲ روز قبل از نشاء کاری روی گیاهچه های موجود در خاک یا موجود در سینی نشاء بپاشید .
 
مثال : سمپاشی سینی های کاهو
برای کاشت کاهو با تراکم ۱۶۰۰ بوته در هکتار معادل ۱۶۷ سینی در هکتار ( ۹۶ گیاهچه در هر سینی ) لازم است .
مراحل کالیبراسیون و مصرف سم به قرار زیر است :
دز سم را محاسبه کنید : مثلاً اگر دز توصیه شده ۸۰۰ گرم در هکتار باشد ، معادل ۸۰۰ گرم در ۱۶۷ سینی خواهد بود که برای هر سینی ۸/۴ گرم سم لازم است .
محلول سم را آماده کنید : مثلاً وقتی برای خیس کردن بوته های هر سینی ۶۰۰ میلی لیتر آب لازم باشد ، برای ۱۶۷ سینی حدود ۱۰۰ لیتر آب همراه با ۸۰۰ گرم سم لازم است .
سینی ها را در یک یا دو ردیف کنار هم قرار دهید .
با حرکت عقب و جلو محلول سم را به طور مساوی روی سینی ها توزیع نمایید .
بهترین نتیجه زمانی به دست می آید که خاک بستر گیاهچه ها خشک باشد و پس از نشاء کاری آن را آبیاری نمایند . در هر حال ، در این روش میزان رطوبت خاک پس از نشاء کاری نسبت به سایر روش های کاربرد سم در خاک اهمیت کمتری دارد ، زیرا که در این روش سم قبلاً در منطقه ریشه قرار گرفته است .
 
ج) تیمار خاک در زمان کاشت بذر
در این روش سم را می توان به صورت نواری در شیار بذر قرار داد . به این منظور در مزارع بزرگ معمولاً از ماشین های مخصوص استفاده می شود . در مزارع کوچک می توان سمومی با فرمولاسیون مایع را با استفاده از یک سمپاش پشتی (Knapsack sprayer ) و سموم با فرمولاسیون جامد را با دست به صورت نواری پخش نمود . در این روش نیازی به تنظیم رطوبت خاک نیست زیرا که اصولا در زمان کاشت بذر معمولاً رطوبت خاک هم برای جوانه زنی و هم برای مصرف سم در خاک مناسب است .
تیمار خاک به صورت سمپاشی نواری در شیار بذر : در این روش بلافاصله قبل از کاشت یا در زمان بذر کاری و قبل از پر کردن شیار بذر سم در شیار بذر و روی بذر قرار داده می شود . به این منظور از محلول سم که با حجم کم آب مثلاً ۲۰۰ تا ۴۰۰ لیتر در هکتار تهیه شده باشد ، استفاده می شود ( به قسمت تیمار خاک قبل از کاشت مراجعه شود ). درصورت استفاده از گرانول ، بایستی آنها را به طور دستی در شیار بذر قرار داد . در صورتی که دستگاه خاص برای سمپاشی نواری در دسترس نباشد ، می توان از یک سمپاش گاز فشرده (Compressed gas sprayer ) که دارای یک تفنگ پاشش (Spray gun ) باشد استفاده کرد .
کاربرد سم در شیار بذر می تواند بذور را طی دوره جوانه زنی و مراحل اولیه رشد حفاظت کند . در صورتی که حجم محلول سم مورد استفاده کم باشد ، رطوبت موجود در خاک که برای جوانه زدن بذور تامین شده است ، محیط مناسبی را تاثیر سم فراهم می نماید . طی دوره جوانه زنی بذر ، سم در منطقه ریشه خواهد ماند و بنابراین سموم سیستمیک فرصت جذب شدن توسط گیاه را خواهند شد . در مقابل ، چنانچه حجم آب در محلول سم زیاد باشد یا خاک خیس باشد ، ممکن است سم به عمق پایینتر خاک حرکت کرده و به لایه های زیر بستر بذر برسد و بدین ترتیب تاثیر آن کاهش یابد .
 
د) تیمار خاک در زمان نشاء کاری یا پس از کاشت
تیمار خاک پس از کاشت یا انتقال نشاء به دو صورت می باشد .
تیمار تک تک گیاهان : این روش به دو صورت ریختن محلول سم در پای گیاه و یا پاشیدن گرانول تقسیم می گردد .
روش ریختن محلول سم : در این روش محلول سم به طور مستقیم پای بوته یا گیاه ریخته می شود به طوری که خاک پای گیاه خیس شود . این کار در دو زمان امکانپذیر است . یکی در زمان نشاء کاری و در سوراخ کاشت بلافاصله قبل از نشاء کاری ، که به صورت ریختن محلول سم پای گیاه یا پاشیدن سم روی گیاهچه ها انجام می شود ، و دوم چند روز یا چند هفته پس از نشاء کاری ، که به صورت ریختن محلول سم در قاعده ساقه گیاه اعمال می گردد .
حجم محلول سم لازم ، به بافت و رطوبت واقعی خاک بستگی دارد . بدین ترتیب که در خاک های رسی خشک حجم لازم بالغ بر ۱۵۰-۲۰۰ میلی لیتر به ازاء گیاه می باشد ، اما در خاک های شنی یا خاک های با رطوبت بالا حجم لازم به حدود ۴۰-۵۰ میلی لیتر می رسد . در مورد محصولات آبی می توان این روش را با حجم محلول کمتر (۲۰-۴۰ میلی لیتر ) به شرح زیر اجرا کرد :
در صورتی که مزرعه آبیاری اضافی شده باشد : سم یک تا دو روز پس از آخرین آبیاری مصرف شود ، به طوری که رطوبت خاک در آن زمان در حد ظرفیت مزرعه باشد . و در صورت امکان فاصله زمانی تا آبیاری بعدی طولانیتر شود .
در صورتی که آبیاری به نحو مطلوب انجام شده باشد : ترجیحاً سم در خاک خشک مصرف شود و آبیاری پس از کاربرد سم انجام گیرد . ضمناً فاصله زمانی تا آبیاری بعدی طولانیتر گردد .
روش ریختن محلول سم را می توان با وسایل مختلف انجام داد . یکی به وسیله ماشین مخصوصاً در زمان نشاء کاری ، با استفاده از سمپاش پشتی ، و یا پاشش دستی با استفاده از یک فنجان ، در خصوص سمپاش پشتی ، تنظیم دز سم را می توان با استفاده از تنظیم کننده روی دسته سمپاش (Stroke adjuster ) یا با استفاده از دزسنج (Dosimeter ) روی تفنگ پاشش انجام داد . در صورت در اختیار نداشتن سیستم تنظیم دز ، می توان با ثابت نگه داشتن فشار پاشش و پاشیدن برای یک دوره زمانی معین مثلاً ۲ ثانیه دز مصرف را تعیین نمود . به علاوه می توان از نازل ها (Nozzles ) و شیرهای کنترل فشار نیز استفاده نمود .به هر حال برای هر نوع سمپاشی ، با یا بدون سیستم تنظیم دز ، بایستی قبل از هر دوره سمپاشی عملیات کالیبراسیون به شرح زیر انجام گیرد .
سمپاش را با آب پر کرده و آن را تحت فشار قرار دهید .
سمپاشی ۲۰ گیاه را با ریختن سم در یک ظرف شبیه سازی کنید .
حجم آب مصرف شده را بر ۲۰ تقسیم کرده تا حجم محلول مورد نیاز برای خیس کردن هر گیاه بدست آید .
با دانستن تعداد بوته در هکتار و میزان سمپاشی ، غلظت مورد نیاز را تعیین نمایید .
مقدار سم لازم برای یک سمپاش پشتی را محاسبه کنید .
 
مثال : کالیبراسیون سمپاش پشتی بدون سیستم تنظیم دز
سمپاش را با آب پر کرده و آن را تحت فشار قرار دهید .
برای مدت ۲ ثانیه دسته سمپاش را کشیده و این عمل را ۲۰ بار تکرار کنید . اگر حجم کل محلول برابر با ۷۹۰ میلی لیتر باشد ، ۴۰ میلی لیتر محلول در هر بار کشیدن دسته سمپاش آزاد خواهد شد .
اگر تراکم بوته در یک هکتار ۱۶۰۰۰ باشد ، محلول سم مورد نیاز برای هر هکتار ۴./. لیتر * ۱۶۰۰۰ یعنی معادل ۶۴۰ لیتر خواهد بود .
اگر دز مصرف سم ۴۰۰ گرم در هکتار باشد ، این مقدار سم با ۶۴۰ لیتر آب استفاده می گردد .
اگر حجم سمپاش ۱۶ لیتر باشد ، برای هر سمپاشی ۱۰ گرم از سم لازم خواهد بود .
 
   روش پاشیدن گرانول : از فرمولاسیون گرانول نیز می توان برای سمپاشی تک تک گیاهان استفاده کرد . رطوبت لازم در خاک برای این روش شبیه روش ریختن محلول سم با حجم کم است . دز مصرف سم برای هر گیاه را می توان از تقسیم میزان مصرف سم در هکتار بر تعداد بوته در هکتار محاسبه کرد . حجم گرانول لازم را می توان با وزن کردن مقدار کل سم مورد نیاز ، مثلاً برای ۱۰۰۰ گیاه ، در یک بشکه و سپس تقسیم آن بر ۱۰۰۰ تخمین زد . اگر حجم مورد استفاده برای هر گیاه خیلی کم باشد بایستی گرانول با یک ماده خنثی که دارای وزن حجمی شبیه سم مورد نظر باشد ، مخلوط شود تا به حجم مناسب برای پاشیدن برسد .
 
مثال : پاشیدن گرانول در یک مزرعه گوجه فرنگی
با تراکم ۱۶۰۰۰ بوته در هکتار و با دز مصرف یک کیلوگرم گرانول در هکتار ، مراحل کالیبراسیون و مصرف به شرح زیر است :
ابتدا دز مصرف را تعیین نماید : با احتساب ۱۰۰۰ گرم گرانول برای ۱۶۰۰۰ بوته ، معادل ۶۲۵./. گرم گرانول برای هر گیاه خواهد شد .
حجم مصرف سم را با استفاده از یک استوانه مدرج تعیین نمائید : برای ۱۰۰۰ بوته ۵/۶۲ گرم گرانول لازم است ، که حجم آن معادل ۱۲۰ میلی لیتر است . بنابراین حجم گرانول لازم برای هر بوته ۱۲/. میلی لیتر می باشد .
حجمی که عملاً برای هر گیاه لازم است را تعیین کنید : در عمل مقداری از سم که همراه با حامل مناسب باید مصرف گردد برای هر گیاه یک میلی لیتر می باشد که معادل حجم درب یک شیشه کوچک می باشد .
حامل مناسب با تراکم مناسب رابه ترکیب سم اضافه کنید : به این منظور ابتدا ۵/۶۲ گرم از گرانول ( که برای ۱۰۰۰ بوته می باشد ) را در یک استوانه مدرج ریخته و سپس حامل مناسب مثلاً شن را تا رسیدن به حجم ۱۲۰ میلی لیتر به آن اضافه کنید .
برای ایجاد حالت معلق همگن از گرانول ها در شن ، آن را کاملاً مخلوط نمایید .
به ازاء هر گیاه یک میلی لیتر از ترکیب آماده شده را با استفاده از درب یک شیشه کوچک مصرف کنید .
 
سم آبیاری
مصرف انواع مختلف سموم اعم از قارچ کش ، علف کش ، حشره کش ، نماتد کش و ... در آب و از طریق سیستم آبیاری را در اصطلاح سم آبیاری گویند . البته واژه Chemigation به طور کلی شامل کاربرد هر نوع ماده شیمیایی کشاورزی (Agricultural chemicals ) درآب از طریق سیستم آبیاری است . این مواد شیمیایی شامل انواع مختلف سموم ، کودها ، تنظیم کننده های خاک ، مواد شیمیایی بیولوژیک ، و غیره می باشند .
برای عملیات سم آبیاری باید کیفیت سیستم آبیاری و مدیریت آن مناسب باشد . این شرایط ، توزیع یکنواخت مواد شیمیایی در سطح مزرعه یا محصول و انتقال موثر آن به منطقه ریشه ، یعنی جائی که باید سم مورد استفاده جذب گیاه شود تا بتواند گیاه را در برابر آفات و بیماریهای خاکزی محافظت کند ، تضمین می نماید . اگر کیفیت سیستم آبیاری و مدیریت آن ضعیف باشد ، بایستی از مصرف سموم همراه آب آبیاری خودداری شود و در عوض از روش های دیگر که در بالا توضیح داده شد استفاده شود .
امکان و نحوه انجام عملیات سم آبیاری بسته به نوع سیستم آبیاری متفاوت است . در عمل مناسبترین سیستم های آبیاری برای عملیات سم آبیاری ، آبیاری بارانی ( Sprimkle irrigation ) و آبیاری قطره ای (Drip irrigation ) می باشند . در بین روش های مختلف آبیاری بارانی ، سیستم آبیاری بارانی دورانی (Center pivot ) مناسبتر از بقیه می باشد . در واقع در سیستم آبیاری بارانی دورانی خطر بادبردگی (Drift ) سم به محیط اطراف کمتر است و همچنین یکنواختی توزیع سم در این سیستم بیشتر است . بنابراین این سیستم برای عملیات سم آبیاری بسیار مناسب می باشد . با توجه به گسترش کاربرد و اهمیت سیستم آبیاری قطره ای در اینجا عملیات سم آبیاری در این سیستم بحث می شود .
 
سم آبیاری در سیستم آبیاری قطره ای
در سیستم آبیاری قطره ای ، آبیاری با استفاده از قطره چکان های با دبی ثابت از کیفیت بالایی برخوردار است ، زیرا که این نوع سیستم مستقل از پستی و بلندی زمین می باشد . در مقابل قطره چکان های با دبی متغیر بایستی فقط در زمین های بدون شیب استفاده شوند . بنابراین سیستم با دبی ثابت را می توان مستقل از وضعیت پستی و بلندی زمین برای عملیات سم ابیاری استفاده نمود ، ولی سیستم با دبی متغیر را فقط در صورتی می توان برای عملیات سم آبیاری استفاده نمود که قبلاً از نظر توزیع یکنواخت سم در سطح مزرعه تست شده باشد .
 
نحوه کالیبراسیون در سیستم آبیاری قطره ای
قبل از اینکه کالبراسیون را شروع کنید ، سیستم آبیاری را راه اندازی نمائید تا همه قطره چکان ها میزان آب یکسانی را دریافت کنند و سیستم در حالت فشار کامل اجرا شود .
یک ماده شوینده غلیظ را به جای محلول سم مورد نظر در تانک تزریق ( مخزن ) بریزید . نکته مهم این است که حجم محلول شوینده با حجم محلول سم که قرار است استفاده شود برابر باشد .
یک لوله ۳۰ سانتی متری قابل انعطاف را به نزدیکترین قطره چکان به مرکز تزریق ، متصل کنید و یک لوله ۳۰ سانتی متری دیگر را به دورترین قطره چکان به مرکز تزریق متصل نمایید . با خروج محلول شوینده از قطره چکان ها ، کف تولید خواهد شد . هر دو این قطره چکان ها را باید زیر نظر گرفته و فواصل زمانی که محلول شاخص از آنها خارج می شود را تعیین نمود .
به تزریق محلول شاخص ادامه داده و جریان محلول را از لوله های قابل انعطاف به یک محفظه متصل نمایید . سپس زمانی را که محلول شاخص برای اولین بار در محفظه دیده می شود و زمانی که محلول شاخص دیگر در محفظه دیده نمی شود تعیین کنید .
در صورتی که دوره تشخیص محلول شاخص بین نزدیکترین و دورترین قطره چکان ها در محدوده ۲ دقیقه باشد ، پوشش محلول سم مطلوب در خاک مطلوب خواهد بود . در غیر این صورت باید تنظیماتی انجام شود . به این منظور بایستی از آب بیشتری استفاده شود تا محلول سم رقیقتر گردد که سرعت جریان اب در سیستم کندتر شود .
 
عملیات سم آبیاری در سیستم آبیاری قطره ای
ابتدا عملیات سم آبیاری را با آب شروع نمایید به طوری که لوله ها با آب پر شده و خاک خیس شود . برای ایجاد یک توزیع یکنواخت لازم است تزریق های متوالی هر کدام حداقل ۱۵ دقیقه طول بکشد . زمانی که تزریق خاتمه یافت ، سیستم را یک یا دو بار با آب با مدت زمان معادل با مدت زمان تزریق شستشو دهید تا سیستم آبیاری تمیز شده و سم مورد استفاده وارد خاک شود .
زمانبندی تزریق به حلالیت سم در آب و بافت خاک بستگی دارد . بدین ترتیب که با افزایش میزان حلالیت سم در آب و با افزایش مقدار شن ، تزریق سم بایستی بیشتر در انتهای چرخه آبیاری (Irrigation cycle ) انجام گیرد . اصولاً در سیستم ابیاری قطره ای فاصله بین قطره چکان ها ، نحوه حرکت آب در خاک ، و زمانبندی کاربرد سم به بافت خاک بستگی دارد . برای اینکه سم در منطقه ریشه قرار بگیرد ، در خاک های رسی سم بایستی در اواسط چرخه آبیاری تزریق گردد ، در حالیکه در خاک های شنی تزریق بایستی در اواخر چرخه آبیاری انجام شود . علاوه بر این ، فاصله بین قطره چکان ها در خاک رسی نسبت به خاک شنی بایستی بیشتر باشد .
در مواردی که در طی یک روز چندین چرخه آبیاری کوتاه انجام می گیرد ، تزریق سم بایستی طی اولین یا دومین چرخه آبیاری و در صبح انجام شود . برای اطمینان از اینکه سم جذب محصول شده است ، بایستی فاصله زمانی تا آبیاری بعدی را طولانیتر کنید . آبیاری قطره ای برای آبیاری کرتهای کوچک مناسب است . کوتاهترین واحد آبیاری یک ردیف محصول است که به اندازه طول یک بازوی جانبی سیستم آبیاری باشد که روی آن قطره چکان ها مستقر شده اند .
به طور آزمایشی می توان عملیات سم آبیاری را با استفاده از یک سمپاش پشتی شبیه سازی نمود . به این منظور تفنگ سمپاش را به بازوی جانبی سیستم آبیاری متصل نمایید . ابتدا سمپاش را با آب پر کرده و با فشار آب را وارد بازوی جانبی سیستم آبیاری نمایید . سپس محلول سم را در سمپاش وارد کرده و در نهایت دو بار آن را با آب شستشو دهید .
 

نعنا فلفلی

نعناع فلفلی یک گیاه دارویی با ارزش (Mentha piperita ) مهندس فاطمه حیدری ، کارشناس ارشد زراعت

نعناع فلفلی با نام علمی Mentha piperita L  و با نام عمومی Peppermint یک گیاه علفی چند ساله است که در رده بندی گیاهی از تیره Lamiaceae راسته Lamialse و رده Rosidae می باشد برگهای آن بیضوی ، متقابل ، نوک تیز ، دندانه دار کمی پوشیده از کرک به درازای ۷-۴ سانتی متر و به عرض ۳-۲ سانتی متر است گل ها کامل ، نامنظم ، اکثراً دوجنس یا هر مافرودیت و مجتمع به صورت گروهی در روی ساقه و در انتهای ساقه ظاهر می شوند گلها در ماههای مرداد و شهریور ظاهر می شوند . رنگ آنها گلی روشن یا کم و بیش ارغوانی مایل به بنفش می باشد و به تعداد زیاد نیز در مجاورت یکدیگر به نحوی مجتمع می شوند که مجموعاً در قسمت انتهای ساقه ها ، به صورت سنبله هایی با شکل ظاهری ، بیضوی و نوک تیز جلوه می کند . برخی از شاخه های این گیاه عقیم و آری از گل باقی می ماند . عمر گلها بسیار کوتاه و مدت کمی پس از تشکیل از گیاه جدا می شود ، میوه کپسول ، کوچک و به رنگ قرمز تیره است . از جمله ویژگی های تشریحی نعناع فلفلی ، کرک های ترشحی اسانس در آنها دارای پایه یک یا چند سلولی منتهی به یک برجستگی ۴ تا ۸ سلولی و حتی بیشتر است . اسانس ترشح شده نیز معمولاً خارج از جدار سلولزی ، در زیر کوتیکول جمع می گردد و این خود باعث می شود که بشره در همان ناحیه کمی متورم جلوه نماید . اسانس گیاه نعناع فلفلی در ابتدای رویش گیاه در غده های پیکررویشی گیاه ساخته و ذخیره می شود . تعداد کل غده از حدود ۱۰۰ غده برای برگهای به طول ۲ میلی متر تا حدود ۷۵۰۰ غده برای برگ های ۲۵ میلیمتری نعناع فلفلی متغیر است . برگ ها ۲ تا ۷/۲ درصد و گلها ۴ تا ۶ درصد اسانس دارند . ساقه ها معمولاً فاقد اسانس می باشند . به طور متوسط مقداراسانس در اندام های هوایی گیاه ۱ تا ۵/۱ درصد گزارش شده است .
خاستگاه و پراکنش نعناع فلفلی
گیاهان تیره نعناع طوری در کره زمین پراکنده شده اند که در اغلب نواحی یافت می شوند ، ولی بیشینه انتشار آنها در منطقه مدیترانه است . امروزه در کشورهای مختلف جهان ، متجاوز از یک هزار تن اسانس در سال ، از این گیاهان تهیه می شود و این خود درجه اهمیت و توسعه کشت آنها را در نقاط مختلف کره زمین نشان می دهد . اسانس مانت کشور انگلستان که به اسانس میچام موسوم است ، بهترین نوع آن به حساب می آید . در مورد منشاء این گیاه اختلاف نظرهایی وجود دارد . عده ای از گیاه شناسان آسیا را منشاء نعناع می دانند . در حالیکه عده ای دیگر از محققان منشاء آن را انگلیس دانسته و معتقدند که این گیاه در قرن هفدهم ، در انگلیس به وجود آمده است .
ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی اسانس نعناع فلفلی
اسانس نعناع این گونه (M.piperita ) از سرشاخه های گلدار آن توسط تقطیر با آب یا بخار آب استخراج می گردد . در حالت تازه بی رنگ است و طعم تندی دارد ، ولی به مرور زمان رنگ زرد مایل به سبز پیدا می کند و طعم آن در صورت رقیق شدن مطبوع می گردد . در آب به مقدار بسیار کم حل می شود به طوریکه آن را معطر می سازد . وزن مخصوص ( دانسیته ) آن در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد نسبت به آب ۲۰ درجه سانتیگراد از ۹۰۳/. تا ۹۱۲/. گرم بر سانتی متر مکعب تغییر می کند . برای تهیه اسانس معمولاً گیاه دو ساله که حاوی اسانس بیشتری است مورد استفاده قرار می دهند . از جمله ترکیبات موجود در اسانس نعناع فلفلی می توان : منتول ، سینئول ، اوسمین ، کاریوفیلن ، پیپرتون ، ایزومنتول ، فیتول ، توکرفولها ، بتائین ، تانن و کارون و... اشاره نمود . به اسانس نعناع به طور تقلبی اسانس های مختلفی مانند اسانس چوب سدر ، اسانس هاس کم ارزش دیگر ، تربانتین الکیزه ، روغن های چرب و غیره افزوده می گردد .
استفاده های دارویی
در حال حاضر در ایران از اسانس نعناع گونه piperita همراه دیگر گونه های گیاهی در ساخت داروهای گیاهی زیر که در کشور ایران به ثبت رسیده است ، استفاده می شود . برای مثال قرص مکیدنی آلتادین (موارد مصرف : التهاب های مخاط گلو و دهان ) ، قرص های روکش دار آلیکوم ( موارد مصرف : پایین آورنده فشار و چربی خون ، ضد تصلب شرایین ، ضد نفخ ، اشتها آور ) ، گرانول پلانتاژل (موارد مصرف : اسهالهای ساده ) ، قرص درگلیس ( موارد مصرف : درمان زخم معده و زخم اثنی عشر ، گاستریت و نفخ معده ) ، پودر کارامین ( موارد مصرف : اختلالهای هضم همراه نفخ ) ، شربت کاراوی میکسچر( موارد مصرف : دل درد نوزادان و اختلالات گوارشی در کودکان ) ، قرص مکیدنی ماسومنت ( موارد مصرف : التهاب گلو در سرماخوردگیها و سرفه ) ، قرص جویدنی مانت ( موارد مصرف : اسپاسمهای دستگاه گوارش ، نفخ معده و به عنوان خوشبو کننده دهان ) ، ژل منتاژل ( موارد مصرف : قارچ کچلی لای انگشتان پا و کشاله ران ، ضد خارش و سوزش ، گزیدگیها و سوختگیهای سطحی ).
استفاده های غذایی
اسانس نعناع در صنایع غذایی ، بهداشتی و آرایشی ، شیرینی پزی ، نوشابه سازی و تولید ادویه مورد استفاده قرار می گیرد . نعناع فلفلی به دلیل خواص چاشنی و بادشکنی آن با دیگر گیاهانی که برای تولید چای استفاده می شوند در ارتباط است . از اسانس نعناع فلفلی برای تهیه آب های معطر یا محلول های الکلی نیز استفاده می شود . در اهواز کنار بسته های خرما شاخه ای از نعناع قرار می دهند که از کرم زدگی آن جلوگیری نماید . اسانس نعناع را در شیرینی پزی جهت ساخت و تهیه قرص نعناع به کار می برند که بسیار مطبوع و در عین حال ضد کرم روده است .
 
نیازهای اکولوژیکی نعناع فلفلی
وقتی در مورد گونه M.piperita در کشورهای نیمکره شمالی مطالعه می شود ، مشخص می گردد که درصد منتول در این گونه از ۳۵ تا ۵۵ درصد ومنتون از ۱۰ تا ۴۰ درصد در سنین مختلف گیاه متغیر است و همچنین مقدار استر های آن نیز از ۴ تا ۱۰ درصد متفاوت بوده است . اگر برگهای نعناع ۱۰ الی ۱۵ روز زودتر یا دیرتر از موعد مقرر جدا شوند ، مقدار منتول آنها تا۳۰ درصد تغییر می یابد . در ضمن مطالعاتی که روی همین گونه در کشور هایی که آب و هوای گرم و خشک دارند ، نشان می دهد که ترکیب اسانس تغییر کرده به مواد دیگر تبدیل شده است . به عنوان مثال ، در همین گونه ، منتول به نئومنتول (۶۲/۴۲ درصد ) و منتون به پیپریتون (۲۵/۱۲ درصد ) تبدیل شده است . این پدیده نشان می دهد که دما باعث ناپایداری ترکیب های مونوترپنوئیدی در گیاه می شود . با بررسی مقاله های ارائه شده نشان داده شده است که وقتی هوا گرم است درصد منتون در گیاه زیاد است و وقتی هوا سرد می شود ، درصد آن پائین می آید و در مورد منتول برعکس می شود . همچنین نتایج بدست آمده از دوره شروع رشد گیاه نشان می دهد که ترکیبهای مونوترپنوئیدی در اسانس مختلف هستند . برگهای جوان ترکیب های منتو فوران ، پولگون و منتون دارند ، بعد از مدتی منتون ترکیب اصلی می شود و ترکیب اول در برگ از بین می رود . بعدها در اثر سرما منتول افزایش و منتون کاهش پیدا می کند . در اروپا با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه رشد خوبی دارد و در مورد کشت این گونه در ایران باید مناطقی را که از نظر شرایط آب و هوایی مشابه اروپا است برای کشت اینگونه در نظر گرفت ، مانند مناطق کوهستانی و مناطق سردسیر تا منتول آن در اثر گرما تغییر نکند .
 
کشت و تکثیر نعناع فلفلی
تکثیر این گیاه منحصراً از راه ساقه های خزنده که ایجاد جوانه و ریشه های نابجا می کنند ، صورت می گیرد . پرورش این گیاه در هر زمینی میسر است ، مشروط بر آنکه زیاد رسی نبوده و کمی آهک نیز همراه داشته باشد و لذا زمین مورد نظر باید نسبتاً مرطوب ، سست و نرم بوده ودر محلی آفتابگیر یا نیمه سایه ، گرم و محفوظ در برابر باد قرار داشته باشد . برای کشت نعناع از نشاء بوته هایی که ۱۰-۱۵ سانتیمتر طول و ۳ تا ۵ برگ دارند ویا ریشه های جانبی که ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر طول و ۳ تا ۴ جوانه دارند . گونه Mentha piperita  نتیجه تلفیق بین دو گونه Mentha aquatica  و گونه Mentha viridis  است ولی تفاوت این دو گونه در این است که بذر آنها بارور نیست بنابراین دو گونه نعناع فاقد تکثیرجنسی هستند و بقا یا پایایی آن به کمک تکثیر رویشی ، یعنی نمو ساقه خزنده انجام می گیرد . نعناع فلفلی گیاه مقاوم و سازگار بوده ، می تواند در آب و هوای مرطوب رشد نماید و خود را با آب و هوا و تغییرات آن به خوبی سازگار کند . از نظر شرایط خاک ریشه های نابجا نعناع در خاک های مرطوب و حاصلخیز هوموسی بهتر تشکیل شده و گیاه در چنین شرایطی بهتر می روید و برگهای آن لطیف تر می شود . در نقاطی که آب و هوای خشک دارند عطر و طعم گیاه تندتر می شود .
 
نقش عناصر غذایی بر کمیت و کیفیت نعناع فلفلی
نعناع در طول رویش و تولید مواد موثره به مقدار زیادی مواد و عناصر غذایی نیاز دارد . تحقیقات نشان می دهد که مقادیر مناسب نیتروژن به میزان قابل توجهی سبب افزایش اسانس نعناع می شود . گیاهان برای تولید یک تن از پیکر رویشی تازه ( تا مرحله گلدهی ) ۲۵ کیلوگرم نیتروژن ، ۸ کیلوگرم اکسید فسفر و ۱۰ کیلوگرم اکسید پتاس از خاک جذب می کنند . از اینرو نیاز غذایی نعناع تا مرحله گلدهی بسیار زیاد است . مواد غذایی را می توان به صورت کود شیمیایی یا حیوانی به خاک اضافه نمود . اضافه کردن ۲ تا ۳ تن در هکتار کودهای کاملاً پوسیده حیوانی در فصل پائیز و قبل از کشت گیاهان ، به زمین هایی که نعناع در آنها کشت می شود ، نتایج خوبی به همراه خواهد داشت .
افزودن کود های شیمیایی بستگی به شرایط خاک دارد . به طور کلی در سال اول قبل از کشت ۵۰ تا ۹۰ کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و ۶۰ تا ۹۰ کیلوگرم در هکتار کود های نیتروژن باید به زمینهایی که برای کشت نعناع اختصاص می یابد ، اضافه شود . هر ساله اضافه کردن ۹۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن ( چنانچه خاک خشک و نیاز به آبیاری باشد مقدار ازت بیشتر از رقم ذکر شده خواهد بود ) به زمین های زیر کشت نعناع توصیه می شود از این مقدار دو سوم در فصل بهار ، قبل از رویش گیاه و یک سوم بقیه پس از اولین برداشت به خاک اضافه گردد . از سال دوم رویش هر ساله در فصل پائیز افزودن ۵۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار اکسید فسفر و ۶۰ تا ۸۰ کیلوگرم در هکتار اکسید پتاس به خاک سبب افزایش عملکرد و بهبود کیفیت مواد موثره می شود . نتایج حاصل از تحقیقات مردانی نژاد و همکاران نشان داده است هرچند که ترکیبات دارویی اسطوخودوس عاری از نیتروژن می باشد ، اما چون نیتروژن جزء مهمی از ملکول کلروفیل است لذا هر چه عرضه آن بیشتر گردد برگ ها بزرگتر شده و سطح کربن گیری افزایش می یابد . با ساخته شدن مواد هیدروکربنه به دنبال آن منجر به افزایش محصولات این گیاه می شود . از طرفی با افزایش سطح برگ تعداد کرک های ترشح کننده اسانس این گیاه زیادتر می شود . که متعاقب آن مقدار اسانس استخراجی نیز زیادتر می گردد . البته مقدار نیتروژن مصرفی حد آستانه ای دارد و افزایش بیش از حد کود های نیتروژنه منجر به کاهش اسانس خواهد شد . همانطور که اشاره شد تامین عناصر غذایی در گیاهان دارویی می تواند نقش مهمی در افزایش کمیت و کیفیت ماده موثره آنها داشته باشد . در این میان اهمیت عناصر پر مصرف از قبل مشخص بوده و اغلب این ترکیبات هر ساله به خاک مزارع اضافه می گردند . اما نقش عناصر کم مصرف تا حدی ناشناخته بوده و کاربرد آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است .
عناصر ریز مغذی در گیاهان به مقدار کم مورد استفاده قرار می گیرند ولی اثرات مهمی بر جای می گذارند . این عناصر در صورت کمبود گاهی به عنوان محدود کننده جذب سایر عناصر غذایی و رشد می توانند عمل کنند و همین امر لزوم توجه بیشتر به کاربرد آنها را مشخص می سازد . بکارگیری کود های حاوی عناصر کم مصرف در صورت مصرف متعادل کودهای عناصر پرمصرف شامل نیتروژن ، فسفر و پتاسیم ، اهداف زیر را تحقق می بخشد .
  ۱- عملکرد محصول را افزایش می دهد .
  ۲- غلظت عناصر کم مصرف را که برای بهبود سلامت جامعه مورد نیاز هستند ، در گباهان دارویی ارتقا می دهد .
  ۳- در صورت استفاده از بذر های غنی شده توسط عناصر کم مصرف جهت کشت ، گیاهان از ریشه دهی و رشد اولیه بیشتری برخوردار خواهند بود .
  ۴- محلول پاشی عناصر کم مصرف می تواند کمیت و کیفیت مواد موثره گیاهان دارویی را افزایش می دهد .
 
 
برداشت نعناع فلفلی
وقتی از اندام های مورد نظر یک گیاه دارویی بیشترین مقدار ممکن مواد موثره استخراج گردد در واقع محصول دلخواه به بهترین وجه بدست آمده است . از اینرو زمانی باید اقدام به جمع آوری گیاه دارویی نمود که اندام های مورد نظر محتوی حداکثر مقدار مواد موثره باشد . مواد موثره موجود در پیکر رویشی در مرحله گل زایی از مناسب ترین کیفیت برخوردار خواهد شد . گلهای حاوی مواد دارویی هنگامی که کاملاً باز می شوند از بیشترین مقدار ماده موثره برخوردار هستند . میوه ها و دانه گیاهان دارویی وقتی کاملاً رسیده باشند از مقادیر فراوانی ماده موثره برخوردار هستند . مواد موثره موجود در اندام های زیر زمینی گیاهان ( ریشه ، ریزوم و ...) در اواخر دوره رویشی به حداکثر مقدار می رسند .
در سال ۲ تا ۳ بار محصول نعناع را می توان برداشت کرد . روش و زمان برداشت بستگی به چگونگی استفاده از اندام های جمع آوری شده ( استفاده از گیاه به عنوان سبزی یا برای استخراج اسانس ) دارد . در اکثر کشورها نعناع را برای استخراج اسانس آن کشت می نمایند . از اینرو مرحله گلدهی زمان مناسبی برای برداشت محصول ( که دارای حداکثر مقدار  اسانس است ) می باشد . در صورتی که نعناع در سطوح وسیعی زیر کشت رفته باشد ، برداشت اندام های مورد نظر توسط ماشین انجام می گردد . در این صورت گیاهان از فاصله ۴ تا ۵ سانتیمتری از سطح زمین بریده می شود سپس برای مدتی روی زمین می مانند تا حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد رطوبت آن تبخیر شود . در صورتی که گیاهان در پائیز برداشته شوند ، گذاشتن آنها بر روی زمین امکان پذیر نیست و باید مستقیما ً به کارخانه مورد نظر برای استخراج اسانس منتقل گردد . باقی گذاشتن گیاهان بر روی زمین به منظور تبخیر آب آنها بر اسانس این گیاهان تاثیر منفی دارد و سبب کاهش آن می شود . ولی از آنجائیکه ۲۵ تا ۴۰ درصد از رطوبت آنها کاسته می شود و حجم آنها نیز به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد ، این امر سبب صرفه جویی در امر حمل و نقل خواهد بود . زیرا حجم بیشتری از گیاه را می توان انتقال داد به همین علت این شیوه در بعضی از کشورها مورد استفاده قرار می گیرد .   
در روش جدید ، پس از برداشت ، ابتدا گیاه را داخل جعبه هایی مخصوص ( بانکه های بزرگ ) می ریزند . سپس مستقیماً به خشک کنها ( که از محل مزرعه ها خیلی دور نیستند ) انتقال یافته و خشک می گردند . محققان اظهار می دارند که تا قبل از خرداد نباید محصول را برداشت کرد زیرا ، اسانس در این مرحله کیفیت چندان مطلوبی ندارد و حاوی مقدار خیلی زیادی منتون است . محققان همچنین معتقدند که زمان مناسب برای اولین برداشت آخر خرداد تا ۲۵ تیر ، دومین مرحله ۱۰ مرداد تا ۱۵ مهر، سومین و آخرین مرحله برداشت تا ۱۵ آذر می باشد . در این صورت ، سالانه ۵۵ تا ۵۸ کیلوگرم اسانس از هر هکتار زمین استحصال می شود که ۶۶ درصد آن در اولین مرحله برداشت بدست می آید . عملکرد سالانه وزن تر گیاه ۱۲ تا ۲۰ تن در هکتار می باشد که از آن ۳۰ تا ۶۰ کیلوگرم اسانس استحصال می شود . در اولین برداشت مقدار محصول ۸ تا ۱۴ تن در هکتار وزن تر است که مقدار اسانس ۲ تا ۴ کیلوگرم به ازای هر تن می باشد . در دومین برداشت بازده پیکر رویشی و اسانس آن بسیار کمتر از مرحله اول می باشد . یعنی عملکرد وزن تازه گیاه ۴ تا ۸ تن در هکتار می باشد که به ازای هر تن ۱ تا ۲ کیلوگرم اسانس استحصال می شود . چنانچه گیاهان را به منظور استفاده از پیکر رویش آن و به عنوان استفاده از سبزی یا ادویه کشت کنند ، می توان ۳ تا ۴ بار در سال محصول را برداشت نمود . اولین برداشت قبل از گلدهی انجام می گیرد و ۵/۲ تا ۳ تن در هکتار وزن خشک گیاه ( برگ و ساقه ) می شود .

ورزش و آسم

ورزش منظم برای سلامتی بسیار مفید است به ویژه در افرادی که مبتلا به آسم هستند. آسم یک بیمایر تنفسی است که عموماً با علائمی از این دست همراه است: خس خس سینه، سرفه، احساس تنگی نفس و کم نفسی (کم آوردن نفس).

شواهد نشان داده است که ورزش در کودکان مبتلا به آسم هم مفید بوده و در بسیاری از موارد می تواند به بهبودی علائم آن کمک کند و نیاز کودک را به دارو کمتر سازد.

● چرا ورزش در افراد مبتلا به آسم مفید است؟

ورزش منظم قلب، استخوان ها و سیستم گوارش را سالم نگه می دارد و مانع افزایش وزن می شود. ورزش سبب می شود که فرد احساس بهتری داشته و بهتر بتواند با استرس های روزمره مقابل کند. همین طور باعث بالاتر رفتن ظرفیت تنفس شده که این خود بهبودی فرد مبتلا به آسم ار در پی خواهد داشت.

تناسب بدنی و فعالیت مستمر، فی نفسه امر مهمی است که این موضوع با افزایش سن، اهمیت بیشتری می یابد. علاوه بر این، فعایلت به بهبود عملکرد مفاصل می انجامد. شواهد نشان داده است که افرادی که به ورزش مستمر می پردازند، در سنین میانسالی نسبت به سایرین توانایابی های جسمی بیشتری دارند.

تحقیقات نشان داده اند که تمامی رشته های ورزشی می توانند در بهبود بیماری آسم مؤثر باشند، حتی اگر این فعالیت تنها شامل چند دقیقه پیاده روی در طول روز باشد.

● اجازه ندهید که آسم مانع ورزش کردن شما شود

این حقیقت دارد که گاهی اوقات ورزش می تواند سبب بروز علائم آسم شود ولی راه های زیادی وجود دارند که مانع بروز این اتفاق گردند. در ابتدا شما باید توسط پزشک خود مطمئن شوید که بیماریتان کنترل شده است. اگر آسم شما کنترل شده باشد می توانید ۲ تا ۵ بار در هفته و هر بار به مدت ۳۰ دقیقه ورزش کنید بدون اینکه دچار تنگی نفس شوید.

▪ اقداماتی که فرد آسماتیک به هنگام ورزش باید انجام دهد:

- افرادی که با آنها ورزش می کنید بدانند که شما آسم دارید.

- مدت زمان ورش خود را به تدریج افزایش دهید.

- همیشه اسپری تنفسی را همراه داشته باشید.

- اگر ورزش سبب شروع و یا تشدید آسم شما می شود حتماً بلافاصله قبل از شروع ورزش از اسپری خود استفاده کنید.

- به تدریج خود را گرم کنید و یک باره ورزش را قطع نکنید.

- از عوامل یکه باعث تشدید آسم شما می شوند پرهیز کنید، مواردی همچون هوای خیلی سرد، دود و غذاهای محرک

- اگر در طول ورزش دچار علائم آسم شدید، ورزش را قطع کنید، از اسپری استفاده کنید و صبور کنید تا احساس بهبودی به سراغتان آید و بعد دوباره می توانید به ورزش ادامه دهید.

ورزش های ایروبیک، دوچرخه سواری و رقص از جمله ورزش هائی هستند که برای بیمار آسمی توصیه می شوند زیرا این ورزش ها ظرفیت قلب و ریه را بالا برده و جریان خون را بهتر می کنند و نیز حجم عضلانی و استقامت بدن را بالا می برند.

اگر شما دارای مفاصل دردناک و خشکی هستید از ورزش هائی نظیر دو و ایروبیک که فشار زیادی بر روی مفاصل می آورند اجتناب کنید. ورزش هائی همچون شنا و یوگا فشار کمتری را بر روی مفاصلی که متحمل وزن هستند ایجاد می کنند و به همین جهت بیشتر توصیه می شوند. در هر حال اجازه ندهید که خستگی و درد مفاصل بهانه ای برای ورزش نکردن باشند.

● شنا

به طور کلی شنا برای افرادی که آسم دارند ورزش بسیار مناسبی است زیرا محیط گرم و مرطوب استخر نمی تواند علایم آسم را تشدید کند. شنا یک ورزش بسیار مناسب در هر سن و هر سطحی از تناسب اندام است که در هر ساعت ۳۰۰ کالری یا بیشتر انرژی می سوزاند و هیچ کشیدگی و یا استرس و فشاری روی عضلات ندارد. زیرا خود آب همانند یک محافظه عمل می کند.

● فعالیت های روزانه

اگر محدودیت زمانی داشته باشید باز هم می توانید ورزش را در زمره فعالیت های روزانه و مستمر خود قرار دهید. مثلاً ۲۰ دقیقه پیاده روی قبل از صرف ناهار و یا استفاده از پله به جای آسانسور می تواند راهکاری ساده برای از دست ندادن فعالیت های روزانه باشد. شما حتی می توانید در انتهاء شب نیز چند دقیقه ای را به یک ورزش کوتاه ولی منظم اختصاص دهید.

● آسم ورزشی

چرا آسم ناشی از ورزش اتفاق می افتد؟ و یا آنچه باید کرد؟

بیشتر افراد مبتلا به آسم اگر در هوای سرد یا خشک ورزش کنند دچار حملات آسم می شوند شما در حال استراحت از راه بینی تنفس می کنید و هوای تنفسی را از این طریق گرم و مرطوب می سازید ولی در حال ورزش نیاز به اکسیژن، بالا می رود و از این روی سریعتر و از راه دهان نفس می کشید که راه ها یهوائی به هوای سرد و خشک واکنش نشان می دهند و عضلات تنفسی کشیده خواهند شد، افراد کمی هستند که با شروع ورزش دچار آسم و علایم آن می شوند پزشکان معتقدند که این نوع دیگری از آسم است که ممکن است برای افراد آسماتیک اتفاق بیفتد.

● چرا بچه ها و جوانان به آسم ورزشی مبتلا می شوند و افراد بالغ خیر؟

امروزه فکر می کنند افرادی که آسم ورزشی می گیرند در واقع قبلاً دچار بیماری اسم شده بودند ولی به علت خفیف بودن آن در مواقع عادی خود را نشان نمی داده است.

ورزش تنها یکی از مواردی است که نشان می دهد عبور هوا از مجاری تنفسی سبب تحریک و تشدید علائم آسم می شود. اگر شما فردی مبتلا به بیماری آسم هستید بدانید که مجار یتنفسیتان تحریک پذیر هستند. این بدان معنا است که اگر برخی چیزها برای مردم عادی بی ضرر هستند ممکن است برای شما آسیب رسان باشند.

▪ بنابراین از موارد زیر پرهیز کنید:

- هوای سرد: به ویژه اگر از هوای گرم داخل به هوای سرد بیرون می روید.

- دود سیگار

- استرس های عاطفی: علی رغم اینکه تحقیقات جدیدی در این زمینه صورت نگرفته است ولی اغلب بیماران آسماتیک اظهار می دارند که علائم بیماریشان با ناراحتی های روحی روانی و عاطفی افزایش می یابد.

- عفونت های تنفسی همچون سرماخوردگی و آنفولانزا

- برخی داروها همانند بتا بلوکرها که برای بیماری قلبی و فشار خون استفاده می شوند.

- هضم نشدن غذا و برگشت اسید از معده (ریفلاکس معده به مری)

● آیا ورزش های خاصی وجود دارند که بدتر از انواع دیگر آن باشند؟

بلی، دویدن به طور کلی شنا بهترین ورزش برای بیماران آسماتیک است ولی راه رفتن بر روی تردد میل و یا استفاده از دوچرخه ثابت خطر به مراتب کمتری را برای این بیماران خواهد داشت. برای ایجاد آسم ورزشی دفرد باید حداقل ۶ دقیقه ورزش کند ولی شما می توانید با گرم کردن خود قبل از شروع ورزش، از ایجاد حملات شدید آسم پیشگیری کنید.

فراموش نکنید که آسم ورزشی روی دیگری نیز دارد که می تواند حتی مفید تلقی شود. زیرا سبب می شود که آسم یک کودک تشخیص داده شود.

تعداد زیادی از ورزشکاران مثل دونده ها و اسکی بازان دچار آسم ورزشی می شوند. این آسم خفیف که شاید برای دیگر افراد جامعه بی اهمیت باشد برای افراد ورزشکار مرز بین قهرمانی و شکست است.

   ترجمه و تنظیم: دکتر حبیبه مظفری 

   مجله دانش ورزش

اصلاح خشخاش جهت درمان سرطان و مالاریا

تیمی از پژوهشگران استرالیایی کشف کردند که با استفاده از خشخاش تریاک می توان با سرطان و مالاریا مبارزه کرد ، این اکتشاف بخش جدیدی را در علم داروسازی گسترش خواهد داد , از این گیاه در ساخت داروهای ضد سرطان و مالاریا استفاده می شود. بنابر خبر اختصاصی www.SetarehSorkh.com از ای بی سی ، گیاه اصلاح شده ژنتیکی مروفین و کدوئین تولید نمی کند در عوض ترکیبات بسیار زیادی دارد که دانشمندان معتقدند می توانند از این ترکیبات در ساخت داروهای جدید استفاده کرد. دکتر Philip Larkin از CSIRO گفت : این اولین بار است که از تکنیک " تغییر ژن " در گیاهان استفاده می شود که در آن ترکیبات و عناصر مخدر آن برداشته شده است. دکتر Larkin اضافه کرد که با این روش گام بزرگی به سوی اکتشافات دارویی برداشته شده است. او اضافه کرد که ما با متراکم کردن گیاه خشخاش و از بین بردن مخدر آن هر داروی ضد سرطان و ضد مالاریایی را می توانیم تولید کنیم. 

 شیما محبوبی  

http://www.setarehsorkh.com/blog.php?id=800

مورچه های سبز، آفت مزارع را از بین می برند

انبه کاران شمال استرالیا تصمیم گرفته اند با به کارگیری مورچه های سبز، آفت مزارع خود را از بین ببرند.نتایج 3 سال بررسی توسط موسسه استرالیایی تحقیقات بین المللی کشاورزی نشان داده است حیوانات شکاری وحشی به عنوان کم هزینه ترین وسیله برای دور کردن آفات درختان میوه محسوب می شوند.این مطالعات در 3 کشور استرالیا، ویتنام و تایلند انجام شده است.یکی از دانشمندان بزرگ عضو این موسسه اعلام کرده که با به کارگیری مورچه های سبز در مزارع، از مدتی دیگر کیفیت میوه های استرالیا به طور قابل ملاحظه ای بهتر خواهد شد.با توجه به اینکه نگه داری از این مورچه ها احتیاج به کمی مدیریت دارد، اما در عین حال بسیار آسان تر از سم پاشی محسوب می شود.  

http://www.hamvatansalam.com/news14943.html

دستگاههای کنترل کننده

هدف از اتوماسیون این است که بخشی از وظایف انسان در صنعت به تجهیزات خودکار واگذار گردد. بسیاری از کارخانه ها کارگران خود را برای کنترل تجهیزات می گمارند و انجام کارهای اصلی را به عهده ماشین می گذارند. کارگران برای اینکه کنترل ماشینها را به نحو مناسب انجام دهند لازم است که شناخت کافی از فرآیند کارخانه و ورودیهای لازم برای عملکرد صحیح ماشینها داشته باشند. یک سیستم کنترل باید قادر باشد فرآیند را با دخالت اندک یا حتی بدون دخالت اپراتورها کنترل نماید.

در یک سیستم اتوماتیک عملیات شروع، تنظیم و توقف فرآیند با توجه به متغیرهای موجود، توسط کنترل کننده سیستم انجام می گیرد. و به عبارتی یک سیستم کنترل ،‌سیستمی است که با در یافت اطلاعات ورودی ، نسبت به ایجاد خروجی هایی مطابق با خواسته های کاربر اقدام نماید . (مبدلA/D  ولتاژ آنالوگ خروجی را به مقادیر دیجیتال تبدیل می کند و سپس به PLC منتقل می کند)

مشخصات سیستمهای کنترل

هر سیستم کنترلی دارای سه بخش است: ورودی، پردازش و خروجی ،بخش ورودی وضعیت فرآیند و ورودیهای کنترلی اپراتور را تعیین کرده و می خواند، بخش پردازش با توجه به ورودیهای پاسخها و خروجیها لازم را می سازد و بخش خروجی فرمانهای تولید شده را به فرآیند اعمال می کند. در یک کارخانه غیر اتوماتیک بخش پردازش را اپراتور انجام می دهند. اپراتور با مشاهده وضعیت فرآیند، به طور دستی فرامین لازم را فرآیند اعمال می کند.

در یک سیستم با کنترل سخت افزاری، بعد از نصب سیستم، طرح کنترل ثابت و غیر قابل تغییر است. اما در سیستمهای کنترل برنامه پذیر، طرح کنترلی در یک حافظه قرار داده می شود و هر گاه لازم باشد، بدون تغییر سخت افزار و تنها با تغییر برنامه درون حافظه، طرح کنترل را می توان تغییر داد.

استراتژی کنترل

کنترل حلقه باز

ایده اصلی در این کنترل این است که سیستم تا حد ممکن دقیق طراحی شود. به طوری که خروجیهای دلخواه را تولید کند و هیچ اطلاعاتی از خروجی فرآیند به کنترل کننده برگردانده نشود تا کنترل کننده تشخیص دهد آیا خروجی در حد مطلوب است یا نه. بدین خاطر ممکن است خطای خروجی در بعضی مواقع خیلی زیاد باشد.

در یک سیستم با کنترل حلقه باز (شکل بالا ) تا وقتی که اختلال وجود نداشته باشد فرآیند به خوبی عمل می کند، اما اگر اختلال ناخواسته ای باعث شود، خروجیها از حد مطلوب خارج شوند در این صورت ممکن است سیستم کلی از کنترل خارج شود.

کنترل پیشرو

در موقعی که اختلالات خارجی که بر عملکرد سیستم تاثیر می گذارند شناخته شده باشند، می توان با مشاهده و اندازه گیری میزان اختلال تا حد امکان اثر اختلال را جبران نمود. این نوع کنترل را کنترل پیشرو (شکل پایین ) می گویند.

این نحوه کنترل هنگامی که میزان اختلال کم باشد و بتوان به طور دقیق آن را اندازه گرفت مناسب است. اما اگر اختلال خیلی زیاد باشد شیوه مناسبی نیست. همچنین در مواقعی که اندازه گیری خروجی به طور مستقیم امکان پذیر نباشد، این نوع کنترل مناسب است.

کنترل حلقه بسته (field back)

در این نوع کنترل برای جبران اثر اختلال، خروجی سیستم اندازه گیری می شود و در صورتی که خروجی از مقدار مطلوب فاصله داشته باشد، تدابیر کنترلی مناسب برای جبران آن اعمال می شود. به  این صورت که خروجی سیستم اندازه گیری شده و تفاوت آن با مقدار مطلوب محاسبه می گردد. تفاوت بین این دو کمیت به کنترل کننده داده شده و کنترل کننده با توجه به میزان این خطا فرآیند را کنترل می نماید.

سیگنال خطا = نقطه تنظیم – میزان اندازه گیری شده

e=sp-mv

باید توجه کرد که صفر نمودن خطا در عمل امکان پذیر نیست و در هر سیستم کنترلی همیشه تفاوت ناچیزی بین خروجی مطلوب و خروجی واقعی وجود خواهد داشت، اما تا وقتی که این خطا در حد قابل قبول باشد از آن چشم پوشی می گردد.

طرحهای کنترل پیوسته

در یک کنترل حلقه بسته، جملات مختلف یا به عبارتی عملیات مختلفی روی سیگنال خطا انجام می گردد. این عملیات عبارتند از :

جمله مثبت : ساده ترین جمله در کنترل پیوسته است. این جمله خروجی متناسب با خطای ورودی ایجاد می کند.

سیگنال خطا  = خروجی  × k

البته جمله مثبت به تنهایی کافی نیست. زیرا وقتی خروجی سیستم به سمت مقدار مطلوب پیش می رود، خطا کاهش یافته و در نتیجه همواره یک خطای ماندگار بین مقدار مطلوب و خروجی واقعی وجود دارد. این خطا را می توان با افزایش بهره کنترل کننده کاهش داد، اما این عمل ممکن است سبب ناپایداری و نوسان خروجی گردد. برای حل این مشکلات معمولا جمله مثبت را همراه جملات مشتق و انتگرال به کار می برند.

جمله مشتق:این جمله یک سیگنال متناسب با سرعت تغییرات خطا تولید می کند. بنابراین اگر خطا به سرعت زیاد شود، یک خروجی تصحیح کننده بزرگ تولید می شود و این سبب گشته خطا با سرعت بیشتری کاهش یابد. بدین ترتیب خطای دینامیک سیستم کاهش یافته، اما خطای ماندگار تغییر نمی کند.

جمله انتگرال: این جمله برای جبران ماندگار به کار می رود؛ زیرا تا وقتی که خطایی در خروجی وجود داشته باشد. جمله انتگرال تغییر پیدا می کند و در نتیجه خطای خروجی رفته رفته کاهش می یابد. در نهایت وقتی خطای خروجی صفر شود، خروجی این جمله نیز بدون تغییر می ماند

کنترل PID

در صنعت معمولا هر سه جمله درکنار هم استفاده می شوند که در این صورت به آن کنترل PID  می گویند. این نوع کنترل متداولترین نوع در صنایع است.

سیستمهای کنترلی معمولی

در این بخش به طور مختصر با سیستمهای کنترلی معمولی و مزایا و معایب آنها آشنا  می شویم.

رله ها :

رله یک کلید الکتریکی است که با جریان کمی عمل می کند و کنتاکتهای آن می تواند جریان زیادی را عبور دهند. رله در اواسط قرن نوزدهم برای استفاده در سیستم تلگراف اختراع شد. در اوایل قرن بیستم با تکمیل ساختمان رله، از رله در سیستمهای کنترل استفاده گردید و به تدریج سیستمهای کنترل پیچیده ای با استفاده از رله ساخته شد. رله ها با تکمیل ساختمان خود از زمان اختراع آنها تا کنون پیشرفت زیادی کرده اند، هم از نظر ظاهر و ساختمان آن و هم از نظر عملکرد. در مقایسه با ادوات الکترونیکی، رله ها به خاطر داشتن قسمتهای فیزیکی متحرک سرعت و عمر محدودی دارند .

رله های الکترونیکی که امروزه متداول شده است، از نظر سرعت، جریان عبوری، اندازه، قابلیت اطمینان و عمر مفید بر رله های الکترومکانیکی ارجحیت دارند.

در یک سیستم کنترل تا چند صد رله ممکن است به کار رود ودر نتیجه مقدار کنتاکنت ها ممکن است به چند برابر برسد. هر رله تعداد عمده ای ( کمتر از 10 ) کنتاکت دارد. یک سیستم کنترل رله ای با استفاده از یک دیاگرام رله ای طراحی می شود. در این دیاگرام جزئیات کنتاکت ها و کویل ها و نیز نحوه اتصال آنها مشخص می گردد. شکل زیر یک سیستم رله ای را نشان می دهد که در آن سه رله استفاده شده است. رله DC  شش کنتاکت ورله DD  چهار کنتاکت دارد.

عملکرد منطقی رله

با اتصال سری / موازی کنتاکت های رله ها می توان مدارهای منطقی مختلفی را ساخت. در شکل زیر نمونه ای از یک مدار منطقی رله ای آورده شده است. در این شکل رله RA  وقتی عمل می کند که کلیدهای B,A  بسته شوند (A  and B)

برای ساخت یک مدار منطقی گاهی نیاز به تعداد زیادی رله است و این امر حجم سیستم کنترل کننده را زیاد می نماید. یک ایراد دیگر سیستمهای رله ای این است که وقتی سیستم نصب شد، تغییر عملکرد منطقی آن بسیار مشکل است و معمولا لازم است که سیستم دوبار سیم کشی گردد. در رله ها سرعت سوئیچ زنی پایین است ،‌در زمان اتصال نوساناتی در خروجی مشاهده می شود که ناشی از عکس العمل برخورد المانهای تماسی در رله می باشد و جریان زیاد سلفی به علت وجود سیستم الکترومغناطیس رله که در مدار وجود دارد این اشکالات در کنار اشکالاتی که قبلا گفته شد، سبب شده است که امروزه سیستمهای کنترلی با استفاده از کامپیوتر و ادوات الکتریکی ساخته شود، که البته در سیستمهای الکترونیکی، از رله ها در بخشهای خروجی به عنوان یک عملگر استفاده می شود، زیرا رله قابلیت جریان و ولتاژ بالایی را دارند.

کنترل کامپیوتری :

از اواسط دهه 50 استفاده از کامپیوتر در کنترل فرآیندها آغاز شد. کامپیوتر می تواند عملیات کنترل پیچیده را به خوبی انجام دهد. در حال حاضر از میکروپرووسسورها در کاربردهای کنترلی استفاده زیادی می شود. به عنوان مثال میکروکامپیوتر 8048 کاربردهای زیادی دارد.

زبانهای برنامه نویسی کنترلی

برنامه نویسی سیستمهای کنترل مبتنی بر کامپیوتر با استفاده از زبانهای برنامه نویسی متداول تا حدی مشکل است. بخصوص اگر زبانهای سطح پایین مانند اسمبلی استفاده شود. بدین جهت برخی تولیدکنندگان سیستمهای کنترلی، زبانهای برنامه نویسی سطح بالاتری را ایجاد کرده اند که مخصوص برنامه نویسی سیستمهای کنترل است. این زبانهای برنامه نویسی به صورت پرسش و پاسخ، کار برنامه ریزی سیستم را انجام می دهند؛ بدین صورت که برنامه از کاربر نوع کنترل و پارامترهای لازم را می پرسد. همچنین امکان ایجاد پاراگرافهای مختلف از پارامترهای خروجی بر روی نمایشگر سیستم وجود دارد. زبانهای PROTEUS  ( وستینگ هاوس )، BICEPS  ( هانویل) و PCL  ( هیتاچی) نمونه ای از این گونه زبانهای برنامه نویسی است. در سیستمهای کنترلی مبتنی بر میکرو کامپیوتر معمولا پس از تست برنامه و اطمینان از صحت آن، برنامه در حافظه EPROM  قرار داده می شود.

استفاده از کامپیوتر در کنترل

سیستمهای کنترلی مبتنی بر کامپیوتر به خاطر کوچکی، در کنار تجهیزات تحت کنترل قابل نصب هستند و این امر اتصالات لازم را کاهش می دهد. به جای استفاده از یک کامپیورت بزرگ، از چند ریز کامپیوتر کوچک استفاده می گردد. در نتیجه هم کارآیی بیشتر می شود و هم هزینه کاهش می یابد. در چنین سیستم هر ریز کامپیوتر بخشی از کل فرآیند را کنترل می کند و کامپیوترها با هم در ارتباط هستند، این سیستم کنترلی راکنترل گسترده می گویند.

کنترل پیوسته :میکروکامپیوترها به دلیل طبیعت دیجیتالی خود برای کنترل سیستمهایی که در آنها تنها سیگنالهای باینری ( خاموش / روشن ) و یا به عبارتی قطع و وصل بودن کلیدها وجود دارد، بسیار مناسب هستند. البته برای اتصال کنترل کننده به فرآیند، معمولا نیاز به مدارهای واسطه است. دلیل این امر این است که سیگنالهای موجود بین 5 تا 24 ولت DC  و تا 240 ولت AC  است و جریانها نیز بسیار زیاد هستند، در حالی که سطح ولتاژ مدارهای کامپیوتری معمولا 5 و 12 +- ولت است .

برای کنترل فرآیندهای آنالوگ، لازم است از مبدلهای مناسب جهت تبدیل سیگنالهای آنالوگ به دیجیتال و به عکس استفاده نمود. میکروکامپیوتر پس از تبدیل سیگنال آنالوگ به دیجیتال، آن را پردازش می نماید.  و یک خروجی دیجیتال تولید می کند. مبدل دیجیتال به آنالوگ خروجی دیجیتال تولید رابه آنالوگ تبدیل می کند تا به فرآیند اعمال شود.

کنترل مستقیم دیجیتال

اگر یک الگوریتم کنترل پیوسته با استفاده از میکروکامپیوتر دیجیتال پیاده شود به آن کنترل مستقیم دیجیتال گفته می شود. همه محاسبات را باید نرم افزار انجام دهد. ( مانند محاسبه انتگرال و مشتق برای انجام کنترل PID  ). در کنترل مستقیم دیجیتال ورودیها با سری که وابسته به ساعت سیستم است نمونه بردای شده و مشتق و انتگرالها به صورت تقریبی محاسبه می شوند. با استفاده از نرم افزار، الگوریتم های پیچیده کنترل را می توان پیاده نمود. در نرم افزار می توان پارامترهای مختلف را تنظیم کرد، به طوری که عملکرد کنترل بهینه شود. البته استفاده مطلوب از نرم افزار مستلزم داشتن تجربه کامل در برنامه نویسی است. در حال حاضر با توجه به اینکه کامپیوترهای شخصی با قیمت کم و سرعت و قابلیت بالا در دسترس هستند، از آنها در کنترل، به صورت وسیعی استفاده می شود. در کامپیوترهای شخصی امکان اضافه کردن کارتهای متعدد وجو دارد که می توان تعداد زیادی خط I/O  به کامپیوتر اضافه نمود. PLC   ها در حقیقت کامپیوترهایی هستند که به طور خاصی برای استفاده در سیستمهای کنترل طراحی شده اند.

منبع:کتاب کنترل کننده های برنامه پذیر – موسسه دیباگران- سید ابراهیم حسینی و سورنا مرآت

آلرژی

نشانه‌های آلرژی را می‌توان به سه دسته خفیف، متوسط و حاد تقسیم نمود.1. واکنش خفیف، شامل نشانه‌هایی است که یک ناحیه از بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مانند التهاب، خارش و آبریزش از چشم. علایم خفیف به بخش‌های دیگر بدن منتقل

نمی‌شوند. 2. نشانه واکنش متوسط، در بخش‌های مختلف بدن منتشر می‌شوند و خارش چشم ممکن است به خارش گلو و تنگی نفس هم منجر شود. 3. عکس العمل حاد که آنافیلاکسی (anaphylaxis) نام دارد، نادر است و یک موقعیت خطرناک و از جمله مواردی است که درمیان فوریت‌های پزشکی قرار دارند. در چنین مواردی، آلرژی در تمام بدن منتشر می‌شود. این حالت ممکن است با مجموعه‌ای از حملات خارش چشم و صورت آغاز شود و در عرض چند دقیقه، به سرعت در تمام بدن پخش شود و علایم جدی‌تری چون درد معده، گرفتگی عضلات، تهوع و اسهال را به دنبال داشته و در عین حال درجه التهاب مجاری تنفسی و گوارشی به حدی برسد که تنفس و بلع بسیار مشکل شود. 4. آشفتگی ذهنی و سرگیجه نیز از جمله علایم حساسیت هستند زیرا مشکل آنافیلاکسیس باعث کاهش شدید فشار خون نیز می‌شود. هنگامی که یک سیستم ایمنی افراطی در معرض یک ماده حساسیت‌زا قرار می‌گیرد، چند اتفاق می‌افتد: 1. بدن برای مبارزه با ماده مذکور، شروع به تولید نوع خاصی پادتن می‌کند که IgE نام دارد. 2. پادتن‌ها به نوعی سلول خونی که ماست سل mast cell نام دارد متصل می‌شوند. این سلول‌ها در دستگاه تنفسی و دستگاه گوارشی، که محل اصلی ورود عوامل آلرژی زا است، فراوانند. 3. ماست سلها با انفجار خود مواد شیمیایی مختلفی از جمله هیستامین و اینترلوکین آزاد می‌کنند که عامل اصلی بروز بسیاری از علایم آلرژی است که از جمله این علایم می‌توان به خارش گلو ، آب ریزش بینی ، اشکریزش ، عطسه و سرفه اشاره نمود. اگر ماده حساسیت زا در هوا باشد، واکنش آلرژِیک در چشم‌ها، بینی و ریه رخ می‌دهد و اگر این ماده خورده شود، واکنش آلرژیک در دهان، معده و سایر بخش‌های دستگاه گوارش بروز می‌کند. گاهی واسطه‌های شیمیایی آزادشده در بدن به قدری زیاد است که علایم بسیار حادی نظیر کهیر، کاهش فشار خون، شوک یا بیهوشی نیز به وجود می‌آید. DISCUSSION مفهوم درست آلرژی یعنی چه؟کوتاه ترین تعریفی که می توان برای این بیماری ارائه داد، عبارت است از واکنش سیستم ایمنی نسبت به ورود هر گونه ماده خارجی که بدن ، آن را به عنوان یک جسم خارجی تلقی کند.این واکنش از یک حالت خفیف توام با علایمی نظیر عطسه ، سرفه ، خارش و کهیر تا یک وضعیت سیستمیک همراه با زجر تنفسی ، علایم گوارشی و شوک متغیر است.برای ایجاد بیماری های آلرژیک مهمترین شرط، حساس شدن فرد مستعد نسبت به آلرژن اختصاصی است و این حساس شدن می تواند در هر برهه از زندگی رخ دهد، ولی شایع ترین دوره آن کودکی و اوایل نوجوانی است.آلرژی برخلاف عنوان ساده اش ، از خطرناک ترین بیماری ها محسوب می شود؛ چرا که می تواند با ایجاد یک شوک آنافیلاکسی سیستمیک ظرف مدت کوتاهی سبب مرگ شخص شود.به همین دلیل هم امروزه بیشتر تلاش محققان بر این اصل استوار است که از راههای مختلف واکنش های ازدیاد حساسیت را شناسایی کرده و با استفاده از روشهای مختلف از ایجاد عوارض آن ممانعت به عمل آورند.***چرا دچار آلرژی می شویم؟ ***جواب این سوال خیلی ساده است. در بدن ما سلولهای ایمنی خاصی به نام ماست سل وجود دارند.این سلولها مهمترین نقش را در وقوع آلرژی ایفا می کنند؛ گرچه سایر سلولهای ایمنی هم می توانند در انجام این واکنش نقش داشته باشند.کار ماست سل ها ترشح هیستامین است. هیستامین یکی از موادی است که با تجمع در بخشهای مختلف بدن سلولهای آن نواحی را تخریب می کند و سبب فعال شدن سایر سلولهای ایمنی نظیر گلبولهای سفید و ماکروفاژها می شود.وقتی شما خود را در معرض یک نوع ماده آلرژن مثلا گل و گرده گیاهان قرار می دهید، پس از مدت کوتاهی ، ماده مورد نظر توسط سلولهای ماکروفاژی که در سراسر بدن وجود دارند، دستخوش تغییراتی می شود.این تغییرات ، ماست سل ها را تحت تاثیر قرار می دهد و منجر به ایجاد واکنش هایی برای مقابله با این ماده خارجی در بدن می شود.چه موادی بیشترین نقش را در ایجاد آلرژی دارند؟ با وجود پیشرفت علم ، شواهد قانع کننده ای مبنی بر تاثیر سن ، جنس ، نژاد، شغل یا موقعیت جغرافیایی بر استعداد آلرژی انسان وجود ندارد.اما خوب طبیعتا براساس تجربه اثبات شده ، برخی مواد بیش از بقیه در وقوع چنین فرآیندی نقش دارند که آنها را در جدول زیر ملاحظه می کنید:***علایم آلرژی چیست؟ ***از نظر زمان ، تفاوت زیادی بین اشخاص مختلف وجود دارد، اما اصلی ترین راه تشخیص وقوع واکنش در عرض چند ثانیه تا چند دقیقه پس از تماس است.انسداد و گرفتگی راههای هوایی فوقانی و تحتانی ، خشونت صدا، احساس حضور توده ای در گلو و تنگی نفس از شایع ترین علایم به شمار می روند. یکی دیگر از نشانه های مشخص آلرژی پیدایش لکه های جلدی کهیری است ، با حدود مشخص حاشیه قرمز برآمده و مرکز رنگ پریده.گاهی چند لکه قرمز به هم متصل شده و کهیرهای غول آسا به وجود می آورند که در نظر شخص بسیار ترسناکند؛ اما چنین لکه هایی بندرت بیش از 48 ساعت دوام می آورند.اگر واکنش کهیری مربوط به بافتهای عمقی بدن باشد، آنژیو نامیده می شود. چگونه می شود آلرژی را تشخیص داد و آیا راه درمانی برای آن وجود دارد یا نه؟قطعا دیدن علایم ظاهری فرد بعد از مواجه شدن با ماده حساسیت زا یکی از بهترین راههای تشخیص بیماری است.شناسایی شخصی که دچار آلرژی شده ، بسیار ضروری است ؛ چرا که ممکن است مرگ در عرض چند دقیقه یا چند ساعت پس از بروز اولین نشانه ها رخ دهد.البته وقتی می گوییم مرگ ، منظور در موارد حاد و شدید بیماری است ؛ در خیلی از افراد واکنش های آلرژی به دفعات مختلف روی می دهد و چندان مشکلی ایجاد نمی کند.این نوع حساسیت اصطلاحا آلرژی فصلی نامیده می شود و پس از مدت کوتاهی برطرف می شود. مهمترین اصلی که باید درباره آلرژی در نظر گرفت ، پیشگیری است تا درمان.اجتناب از تماس با آلرژین ، بهترین راه کنترل آلرژی محسوب می شود. دیگر اقداماتی که ضروری به نظر می رسد عبارتند از عدم تماس با حیوانات خانگی ، استفاده از وسایل تهویه هوا برای به حداقل رساندن غلظت گرده های هوایی ، از بین بردن سوسکهای خانگی ، استفاده از روکش های پلاستیکی برای تشک و بالش و...برای درمان آلرژی ، داروهای متعددی وجود دارد که اغلب آنها مکانیسم آنتی هیستامینی دارند. این گروه از داده ها برای درمان خارش ، عطسه ، اشک و ریزش موثرند. آنتی هیستامین های قدیمی تر اثر تسکین بخشی داشتند.نکته مهم درباره داروهای آنتی هیستامین این است که تقریبا تمام این داروها قادر به عبور از سد خونی مغزی اند. پس قاعدتا اثرات خواب آور روی فرد دارند.در مواردی که آلرژی شدید باشد گاهی پزشکان ناچار به استفاده از داروهای کورتون و استروئیدها می شوند که طبیعتا به دلیل اثرات بد سیستمیک استفاده دایمی از این قبیل داروها چندان صحیح نیست.***ایمونوتراپی یا حساسیت زدایی یعنی چه؟ ***حساسیت به مواد مختلف یک مشکل جهانی است و تقریبا هیچ کس نمی تواند ادعا کند که در طول زندگی خود به آن دچار نخواهد شد، چرا که در هر لحظه ممکن است برخورد با یک ماده خارجی سیستم ایمنی بدن را فعال کند و موجب ایجاد آلرژی گردد.به همین علت از مدتی نه چندان دور، مراکزی با عنوان مراکز حساسیت زدایی یا ایمونوتراپی تشکیل شده اند که با هدف از بین بردن حساسیت های شدید عمل می کنند. در این روش ابتدا مشخص می شود که شخص به چه ماده ای حساس است.بعد تزریق ماده مورد نظر را از مقادیر کم به زیاد برای فرد آغاز می کنند. بدن در برابر این تزریقات بتدریج شروع به ساخت آنتی بادی می کند و با هر بار تزریق ماده آلرژن ، میزان آنتی بادی مرتب افزایش می یابد.این عمل باعث می شود در نهایت میزان آنتی بادی آنقدر زیاد شود که برخورد طبیعی با ماده آلرژن دیگر اثری روی فرد نداشته باشد. مدت این نوع ایمونوتراپی 3 تا 4 سال است و درمان زمانی قطع می شود که طی 2 فصل متوالی تماس با آلرژن نشانه های بیمار به حداقل خود برسند. به نظر می رسد که تجویز آلرژن با دوز بالا 2 بار در هفته در بهبود بالینی موثر باشد؛ اما بیماران باید پس از تجویز آلرژن حداقل 20 دقیقه در محل درمان باقی بمانند تا در صورت وجود علایم بتوان برای درمان آنها اقدام کرد.در پایان باید اشاره کرد گرچه این روش می تواند در درمان بسیاری از موارد آلرژی و ازجمله حالات بسیار شدید آن موثر واقع شود، ولی در به کارگیری آن محدودیت هایی وجود دارد؛ از جمله این که افرادی که دچار بیماری های قلبی عروقی یا آسم هستند، به هیچ وجه نباید با این روش معالجه شوند، چرا که ممکن است در نتیجه واکنش شوک آنافیلاکتیک ، شخص دچار مرگ ناگهانی شود.ضمنا برای انجام عمل ایمونوتراپی حتما به مراکز مخصوصی که دارای چنین مجوزی هستند مراجعه کرد تا از وقوع هرگونه عارضه پیش بینی نشده ولو کوچک جلوگیری به عمل آید. 

http://www.pharmc.ir

سوالات دکتری هواشناسی

هواشناسی


2112


- علوم تحقیقات تهران


1- ریاضی ( معادلات دیفرانسیل ، مشتقات جزء)

2- مکانیک سیالات



3- زبان تخصصی

4- هواشناسی دینامیکی

ضرایب >>> 1-1-1-2  

قیمت: 15,700 تومان 

مجموعه سوالات دکتری دانشگاه آزاد رشته جامعه شناسی

جامعه شناسی


4140


- علوم و تحقیقات تهران

- تهران مرکز

- دهاقان


1- بینش جامعه شناسی

2- روش شناسی و آمار در علوم اجتماعی

3- حوزه های تخصصی جامعه شناسی (1)

4- حوزه های تخصصی جامعه شناسی (2)

5- جامعه شناسی ایران

6- زبان تخصصی

ضرایب >>> کلیه دروس با ضریب 1 می باشد  

قیمت: 14,700 تومان 

پکیج ویژه ارشد مهندسی برق

پکیج ویژه ارشد مهندسی برق

هر آنچه که برای موفقیت نیاز دارید!!

این مجموعه استثنایی در قالب 1 دی وی دی می باشد

لیست موضوعی :


معرفی منابع ارشد برق


جزوه مدارهای الکتریکی : امین شیخ نجدی


جزوه مدارهای الکتریکی : استاد علیپور


جزوه ریاضیات مهندسی : دکتر تقی پور


جزوه معادلات دیفرانسیل : جمال صفار اردبیلی


جزوه معادلات دیفرانسیل : دستنویس + فرمولها


زبان عمومی ( پارسه )


ریاضیات مهندسی ( پارسه )


مدارهای الکتریکی ( پارسه )


معادلات دیفرانسیل ( پارسه )



چندین جزوه معروف و مطرح


چارت درسی گرایش های مختلف ارشد برق در مقطع کارشناسی ارشد



بیش از 59 کتاب الکترونیکی درمورد رشته برق



مجموعه سوالات ارشد دولتی سالهای 85 - 86 -87 - 88 و آزاد 88



بیش از 163 کارنامه از رتبه های برتر کنکور کارشناسی ارشد مهندسی برق سالهای گذشته

بیش از 88 مصاحبه از نفرات برتر کنکور ارشد سالهای گذشته



مصاحبه با رتبه های 1 - 8 - 21 ارشد برق 86

مصاحبه با رتبه های 1 - 2 - 6 - 21 ارشد برق 87



دفترچه ثبت نامی ارشد آزاد و دولتی +دفترچه مرحله دوم ارشد دولتی

مجموعه آموزشی زبان (شامل: 1500 لغت پرکاریرد انگلیسی به صورت فیلم با تلفظ و معنای فارسی + مجموعه معروف 504 کلمه ضرروی در 3 نسخه مخصوص موبایل و کامپیوتر(فارسی و انگلیسی) + دیکشنری تصویری جدید آکسفورد )

مجموعه سوالات امتحانی دانشگاه ها درمقطع کارشناسی

چندین مورد نرم افزار کاربردی



سوالات دانشگاهی برای درس های :

آمار مهندسی

کنترل خطی

الکترومغناطیس

معادلات

ریاضی مهندسی

ریاضی 1-2

و...
 

قیمت: 10,000 تومان 

سوالات دکتری برق الکترونیک

مهندسی برق الکترونیک


1021


- علوم و تحقیقات تهران


مدار

ریاضیات مهندسی

زبان تخصصی

مدارهای فرستنده و گیرنده

طراحی مدارهای مجتمع

ضرایب به ترتیب --> 3 -3 -2 -4 -4  

قیمت: 16,700 تومان 

30 پروژه مهم در مورد سازه های بتنی

30 پروژه مهم در مورد سازه های بتنی

مناسب جهت پروژه های دانشجویان مهندسی معماری و معماران

این مجموعه شامل

31 فایل پروژه بتن می باشد که می تواند راهنمای خوبی در انجام پروژه بتن شما باشد.

نرم افزارهای مورد نیاز: Auto Cad - Acrobat Reader - Etabs - Safe - WinRar  

قیمت: 25,000 تومان